An difríocht idir athruithe ar: "Aigéad carbocsaileach"

no edit summary
mNo edit summary
No edit summary
 
[[Íomhá:Carboxylic-acid.svg|thumb|150px|Struchtúr aigéid charbocsailigh]]
[[Íomhá:Carboxylate-resonance-hybrid.png|thumb|150px|Ian carbocsaileáit]]
[[Íomhá:Carboxylic-acid-group-3D.png|thumb|150px|An struchtúr 3-thoiseach den ghrúpa carbocsail]][[Aigéad|Aigéid]] orgánacha iad na h'''aigéid charbocsaileacha'''. Is é is comhartha sóirt dóibh go léir ná an grúpa adamhach úd <chem>-COOHC(O)OH</chem> (an grúpa carbocsaile), is é sin, tá grúpa carbóinile -CO- ann agus grúpa hiodrocsaile -OH nasctha le adamh [[carbón|carbóin]] an ghrúpa carbóinile. (Úsáidtear na lúibíní ar na saolta seo lena chur in iúl nach bhfuil nasc ar bith idir an dá adamh ocsaigine, ach is minci a d'fheicfeá <chem>-COOH</chem> freisin.) Is aigéid iad na haigéid charbocsaileacha de réir theoiric Brønsted-Lowry, is é sin, is deontóirí prótóin iad - ó tharraingíonn an dá adamh [[ocsaigin]]e sa ghrúpa carbocsaile na leictreoin chucu, tá sé de chlaonadh san ian [[hidrigin]]e H<sup>+</sup> sa ghrúpa carbocsaile an grúpa a thréigean le nasc a cheangal de leictreondís shaor i [[móilín]] éigin eile. Ní aigéid láidre iad de ghnáth.
==Samplaí agus ainmníocht==
Is gnách go n-aithnítear aigéid charbocsaileacha faoina mbeagainmneacha. Is minic a bhíonn an iarmhír aigéadach ''-each'' acu. Tá ainmneacha molta ag [[Aontas Idirnáisiúnta na Glan-Cheimice agus na Ceimice Feidhmí|AIGCF]] ann freisin; sa chóras seo, tugtar an iarmhír aigéadach -óch ag aigéid charbocsaileacha. Mar shampla, tugtar an t-[[Aigéad bútánóch|aigéad bútánóch]] ar an [[Aigéad bútarach|aigéad bútarach]] (C<sub>3</sub>H<sub>7</sub>CO<sub>2</sub>H) de réir threoirlínte AIGCF. Maidir le hainmníocht mhóilíní casta ina bhfuil aigéad carbocsaileach acu, is féidir an charbocsail a mheas mar mar a bheith sa chéad áit sa [[Struchtúr na máthar|ionadach ar struchtúr tuismitheora eile, mar shampla 2-carboxyfuran.shlabhra]] fiú má tá ionadáin eile ann, amhail an t-aigéad 3-clóraphrópánóch. Mar mhalairt air sin, is féidir é a ainmniú mar "carbocsail" nó "aigéad carbocsaileach" ionadach ar mháthairstruchtúr eile, mar shampla 2-carboxyfuran. struchtúr tuismitheora eile, mar shampla 2-carboxyfuran. ar struchtúr tuismitheora eile, mar shampla 2-carbocsafúrán.