An difríocht idir athruithe ar: "Cúige Uladh"

49 bytes added ,  13 bliain ó shin
Mionathraithe. Nár chóir mórchuid an ailt seo a dhealadh ón gcuntas ar an gcúige, mar gur ghnéith ar leith é atá ag líonadh mórchuid an ailt?
(Bosca eolais)
(Mionathraithe. Nár chóir mórchuid an ailt seo a dhealadh ón gcuntas ar an gcúige, mar gur ghnéith ar leith é atá ag líonadh mórchuid an ailt?)
bliain meas an daonra = [[2006]] |
}}
Is é '''Ulaidh''' nó '''Cúige Uladh''' an [[Cúigí na hÉireann|cúige]] atá suite i dtuaisceart na h[[Éire]]ann, agus tá naoi gcontae ann. Tá sé chinn acu fós á riaradh mar chuid den [[An Ríocht Aontaithe|Ríocht Aontaithe]], ar a dtugtar [[Tuaisceart Éireann]]. Na trí cinngcinn eile acu, is cuid de [[Poblacht na hÉireann|Phoblacht na hÉireann]] iad. Tá dhá milliún daoine ina gcónaí ann.
 
Tabhair faoi deara go n-úsáidtear seantuiseal tabharthach an ainm "Ulaidh" sa teanga chaighdeánach i gcónaí. Is gnách "i gCúige Uladh" a rá, ar ndóigh, ach feictear an leagan "in Ultaibh" freisin.
* [[Contae Thír Eoghain]]
 
Tá an loch is mó in Éirinn nó sa [[Breatain|Bhreatain]], [[Loch nEathach]], in oirthear Uladh. EiríonnÉiríonn an abhainn is mó in Éirinn, an t[[Sionainn]], sani CabháingContae Chabháin. Tá an lárlárphointe geografach an chúige gar do [[Cabhán an Chaorthainn|Chabhán an Chaorthainn]], i dTír Eoghain.
 
==An Ghaeilge i gCúige Uladh==
Níl a dhath fágtha de chanúintí traidisiúnta Oirthear Uladh, áfach, cé is moite d'fhoinsí scríofa, ar nós scríbhinní agus amhráin na bhfilí ón gcuid sin den chúige. Chuala an saol Gaeilge ar fad an t-amhrán ''Úirchill an Chreagáin'', mar shampla. B'iad [[Ó Méith]], [[Oileán Reachlainne]] agus [[Gleannta Aontroma]] na háiteanna deireanacha ansin ina labhraítí an Ghaeilge go nádúrtha. Bhí na canúintí seo cuíosach cosúil le [[Gaeilge na hAlban]], go háirithe canúint Oileán Reachlainne.
 
Tá Cúige Uladh saibhir i m[[béaloideas]] Gaeilge, agus scéalta á n-insint sa chúige nach gcloisfí ar aon nós in aon chuid eile d'Éirinn, leithéidí na gceann faoi [[Balor na súile nimhe|Bhalor]] nó faoi [[na Fomhóraigh]]. Díol suntais é, freisin, nach bhfuil [[Naomh Pádraig]] leath chomh tábhachtach i dtraidisiún an chúige agus atá [[Colm Cille]], éarlamh Uladh. Tá lorg an bhéaloidis seo le haithint go soiléir ar shaothar scríbhneoirí Gaeilge an chúige, ar nós [[Séamus Ó Grianna|Shéamuis Uí Ghrianna]] agus a dheartháradheartháir, [[Seosamh Mac Grianna]].
 
Scríbhneoirí tábhachtacha Ultacha eile iad [[Seán Bán Mac Meanman]] agus [[Aindrias Ó Baoill]], nó "Fiach Fánach". B'iadsan, thar aon duine eile, a chuir Gaeilge Lár Thír Chonaill i míotar le haghaidh na nglúnta a thiocfadh ina ndiaidh. Inniu féin, tá cainteoirí dúchais ó Chúige Uladh ag saothrú na teanga ina gcuid scríbhinní liteartha, mar shampla [[Cathal Ó Searcaigh]] agus [[Pádraig Ó Baoighill]].
1,676

edits