An difríocht idir athruithe ar: "Iomáint"

61 bytes removed ,  12 bliain ó shin
Ag ceartú na téarmaí, ag bogadh eolais timpeall, ag baint amach íomhá le téarmaí mí-chruinn
m (Mion-cheartúcháin)
(Ag ceartú na téarmaí, ag bogadh eolais timpeall, ag baint amach íomhá le téarmaí mí-chruinn)
{{glanadh}}
[[Íomhá:Hurling Ball and Hurley.JPG|deas|200px300px|mion|[[Camán]] agus [[sliotar]].]]
Cluiche foirne atá san '''iomáint''' (nó '''iománaíocht''') ina mbaintear feidhm as maide ar a dtugtar [[camán]] agus liathróid ar a dtugtar [[sliotar]]. MeastarTá bunús réamhstairiúil ag an spórt, a imrítear in [[Éire|Éirinn]] don chuid is mó, agus deirtear go bhfuil ar cheann de na cluichí foirne is sciobthaí ar domhan. IsCeann de bhunadh [[Ghael]]achNa anCluichí [[cluiche]],Gaelacha|na aguscluichí is in [[Éire|ÉirinnGaelacha]] isatá inti, aagus imrítearis é. Camanachdan /[[Cumann iomainLúthchleas ([[shintyGael]] i mBéarla), cluiche a imrítearreachtálaíonn don chuid is mó in [[Albain]]í. Tugtar an [[camógaíocht|chamógaíocht]] ar an leagan den chluiche a imríonn mná.
 
Is é cuspóir an chluiche níos mó pointí a bhaint amach ná an taobh eile. Déantar scóráil tré'n ''[[sliotar]]''nuair a thiomáintthiomáintear an sliotar idir chuaillí an taoibh eile. Tá trastomhas 65[[milliméadar|mm]] (2.55 [[orlach]]) ag an sliotar agus tá sé clúdaithe le leathair. [[Camán]] a dtugtar ar an maide a úsáidtear, é atá déantaDéanta as adhmad na fuinseoige., an camán idir 26–40 orlach i leith, le ceann leata ar a dtugtar bas. Tá an bas níos mó ar chamán an chúlbáirechúl báire, chun é a bheith ábalta an sliotar a stopadh. Nuair a bhuailtear an sliotar, is féidir é a thiomáint ag 150 km/h agus suas go 100m ar fhad.
Ceann de [[Na Cluichí Gaelacha|na cluichí Gaelacha]] é an iomáint, agus is é an [[Cumann Lúthchleas Gael]] a reachtálaíonn na spóirt seo.
 
Tá baint ag an iomáint le camanachd nó iomain ([[shinty]] i mBéarla), cluiche a imrítear don chuid is mó in [[Albain]].
== Cluiche ==
[[Íomhá:Hurling Ball and Hurley.JPG|deas|200px|mion|[[Camán]] agus [[sliotar]]]]
Is é cuspóir an chluiche níos mó pointí a bhaint amach ná an taobh eile. Déantar scóráil tré'n ''[[sliotar]]'' a thiomáint idir chuaillí an taoibh eile. Tá trastomhas 65[[milliméadar|mm]] (2.55 [[orlach]]) ag an sliotar agus tá sé clúdaithe le leathair. [[Camán]] a dtugtar ar an maide a úsáidtear, é atá déanta as adhmad na fuinseoige. Tá an camán idir 26–40 orlach i leith, le ceann leata ar a dtugtar bas. Tá an bas níos mó ar chamán an chúlbáire, chun é a bheith ábalta an sliotar a stopadh. Nuair a bhuailtear an sliotar, is féidir é a thiomáint ag 150 km/h agus suas go 100m ar fhad.
 
== Rialacha ==
[[Íomhá:Gaelic football pitch diagram.svg|clé|200px|thumb|An pháirc.]]
===An pháirc imeartha===
Tá an pháirc imeartha 140 [[méadar]] (153 [[slat]]) ar fhad, le péire cuaillí ar gach taobh. Tá cuma "H" ar na cuaillí, ar nós cuaillí [[rugbaí]] ach tá líon ag a mbun mar atá i [[sacar]]. Tá na cuaillí 6.4 méadar (7 slat) óna chéile, agus tá an cuaille trasna 2.13 méadar (7 d[[troigh]]) os cionn na talún. Buaitear cúl,línte letrasna luachna trípáirce bpointeag 13 méadar, nuair20 améadar chuirtearagus an65 sliotarméadar faoinó gcuaillena trasna,cúl-línte. agusIs pointeé amháinan nuairpháirc aimeartha chuirtearcéanna ana sliotarúsáidtear osi cionnbpeil an chuailleGhaelach.
 
=== Na foirne ===
Tá cúig déagimreoir peileadóirdéag i ngach foireann, agus úsáidtear an leag amach céanna i gcónaí. Tá cúlbáirecúl báire amháin (uimhir 1), seisear cosantóir (uimhreacha 2-7), beirt imreoir lar-páirce (uimhreacha 8 agus 9) agus seisear ionsaitheoir (uimhreacha 10-15). Bíonn an cúlbáirecúl báire gléasta i ndath difriúil ó na himreoirí eile. Tá cúig déagcúigear fear ionaid anndéag (uimhreacha 16 agus ar aghaidh), agus is féidir cúigear a úsáid in aon chluiche amháin.
[[Íomhá:Clg foireann.jpg|deas|300px|thumb|Imreoirí.]]
[[Íomhá:ClubIomana.JPG|280px|thumb|right|Craobh Iomána Sóisir B Cathair [[CLG Coiste Luimneach|Luimnigh]], [[CLG Áth an Mhuilinn (Luimneach)|Áth an Mhuilinn]] i gcoinne [[CLG Tobar Phádraig|Tobar Phádraig]] sa chluiche leath-cheannais, 28ú Lúnasa 2004]]
Tá cúig déag peileadóir i ngach foireann, agus úsáidtear an leag amach céanna i gcónaí. Tá cúlbáire amháin (uimhir 1), seisear cosantóir (uimhreacha 2-7), beirt imreoir lar-páirce (uimhreacha 8 agus 9) agus seisear ionsaitheoir (uimhreacha 10-15). Bíonn an cúlbáire gléasta i ndath difriúil ó na himreoirí eile. Tá cúig déag fear ionaid ann (uimhreacha 16 agus ar aghaidh), agus is féidir cúigear a úsáid in aon chluiche amháin.
 
===An liathróid===
[[Íomhá:ClubIomana.JPG|280px|thumb|right|Craobh Iomána Sóisir B Cathair [[CLG Coiste Luimneach|Luimnigh]], [[CLG Áth an Mhuilinn (Luimneach)|Áth an Mhuilinn]] i gcoinne [[CLG Tobar Phádraig|Tobar Phádraig]] sa chluiche leath-cheannais, 28ú Lúnasa 2004.]]
Chun an sliotar a bhogadh ó áit amháin go dtí áit eile, is iad na rudaí atá ceadaithe ná:
* Ag tabhairt buail (nó ''poc'') leis an gcamán
* Ag déanamh ''pas boise'' (nó pas láimhe) leis an lámh
* Ag ciceáil (tá sé ceadaithe, ach níl sé ró-éifeachtúil)
 
 
===Ag scóráil===
Déantar scóráil nuair a thiomáintear an sliotar idir chuaillí an taoibh eile. Buaitear cúl, le luach trí phointe (nó cúilíní), nuair a chuirtear an sliotar faoin gcuaille trasna. Léiríonn an moltóir brat glas nuair atá cúl déanta. Buaitear pointe amháin (cúilín) nuair a chuirtear an sliotar thar an trasnán, agus taispeánann an moltóir brat bán. Taispeántar na scóranna san fhormáid {cúl}-{cúilíní}. Mar shampla, i gcás cluiche ceannais [[Craobh Iomána Sinsearach na hÉireann 2006]], b'é an toradh deiridh [[CLG Coiste Contae Cill Chainnigh|Cill Chainnigh]] 1-16 [[CLG Coiste Contae Chorcaí|Corcaigh]] 1-13 (bhí an bua ag Cill Chainnigh, lé trí chúilín).
 
== Comórtais ==
|-
| width="25%" |
| width="50%" align="center" | '''CúlbáireCúl báire'''
| width="25%" |
|-
|<br>
|-
| width="25%" align="center" | '''Lán tacaíLánchúlaí deas'''
| width="50%" align="center" | '''LánLánchúlaí tacaíláir'''
|width="25%" align="center" | '''LánLánchúlaí tacaí chléclé'''
|
|-
| </br>
|-
| width="25%" align="center" | '''Leath tacaíLeathchúlaí deas'''
| width="50%" align="center" | '''LárLeathchúlaí leathláir'''
| width="25%" align="center" | '''LeathLeathchúlaí tacaí chléclé'''
|-
| width="25%" align="center" | [[Pádraig Ó Faoláin]]<br>([[CLG Coiste Contae Cill Chainnigh|Cill Chainnigh]])
|</br>
|-
|width="25%" align="center" | '''Leath tosaíLeatosaí deas'''
| width="50%" align="center" | '''LeathLeatosaí tosaí lárláir'''
| width="25%" align="center" | '''LeathLeatosaí tosaí chléclé'''
|-
| width="25%" align="center" | [[Criostóir Uí Rinn]]<br>([[CLG Coiste Contae Chorcaí|Corcaigh]])
| </br>
|-
| width="25%" align="center" | '''Lán tosaíLántosaí deas'''
| width="50%" align="center" | '''LánLántosaí tosaíláir'''
| width="25%" align="center" | '''LánLántosaí tosaí chléclé'''
|-
|