An difríocht idir athruithe ar: "An Chéad Dáil"

24 bytes added ,  11 bliain ó shin
Litriú
(Gram.)
(Litriú)
Ba éí '''an Chéad Dáil''' parlaimint [[Éire|Éireannach]] nua a bhunaíodhbunaíodh i m[[Baile Átha Cliath]], [[Poblacht na hÉireann]] sa bhliain [[1919]]. Ag an am, ba pháirt den [[Ríocht Aontaithe]] í an tír, agus shuigh na polaiteoirí i [[Westminster]], [[Sasana]]. Ach tar éis [[Éirí Amach na Cásca]] i [[1916]], bhí a lán tacaíocht ag an páirtí poblachtach [[Sinn Féin]], agus bhunaigh siad a bparlaimint féin nua in Éireann leis an t-ainm "[[Dáil Éireann]]". Briseadh amach [[Cogadh Angla-Éireannach]] ar an lá céanna.
 
Ag an chéad chruiniúchruinniú, eisíodh [[Faisnéis Neamhspleádhchuis]] (nó Forógra Neamhspleáchais na hÉireann, mar a ghlaoitear air anois) ag rá go raibh [[Poblacht na hÉireann]] i bhfeidhimbhfeidhm. Bhí a lán de na h-ionaid Éireannach fós i bpríosún, agus dá bhárrbharr ní raibh ach 26 dóibh i láthair. I mí na Samhna [[1919]], dhearbhaigh na [[Rialtas na Breataine]] go raibh an Dáil mí-dhleathach agus ó sin ar aghaidh bhí orthu teacht le chéile faoi rún.
[[Íomhá:Firstdail.jpg|right|thumb|340px|An Chéad Dáil ag bailighbailiú le chéile i d[[Teach an Ardmhéara]], [[Baile Átha Cliath]] ar [[21 Eanáir]], [[1919]].]]
 
== CrinniúCruinniú i dTeach an Ardmhéara ==
Bhí an céadchéad crinniúchruinniú i d[[Teach an Ardmhéara]] ar an 21 Eanáir, agus rinneadh an cuidchuid is mó den ghnó i n[[Gaeilge]]. Toghadh [[Cathal Brugha]] ina [[Ceann Comhairle|Cheann Comhairle]], (nó cathaoirleach) agus cuireadh cúpla cáipéisícháipéis i láthair:
 
* [[Bunreacht Dála Éireann]] - bunreacht gearr agus sealadach
* [[Clár Oibre Poblacánaighe]]
 
Dhearbhaigh an Forógra Neamhspleáchais gurb rialtas ar stát ardcheannasach í an Dháil leis an t-ainm Dáil Éireann, agus ansin bhunaigh an Dháil comh-aireachtcomhaireacht faoin ainm "An Aireacht". Chomh maith le sin, roghnaíodh duine amháin a bheith ina "Phríomh-Aire" agus leis an teidalteideal "Uachtarán ar Dháil Éireann" freisin. B'é Brugha an príomh-aire sealadach a toghadh, agus tháinig de Valera isteach ina áit i mí Aibreáin.
 
== Rialtas na chéad Dála ==
! style="background:silver;" | Ainm
|-
| [[Príomh -Aire ar Dháil Éireann|Príomh -Aire]]
| [[Sinn Féin]]
| [[Cathal Brugha]]
 
===Aireacht a dó (sealadach)===
Bhí an dara aireachthaireacht i bhfeidhm ó [[1 Aibreán]] [[1919]] go dtí [[26 Lúnasa]] [[1921]].
{|class="wikitable"
! style="background:silver;" | '''Oifig'''
! style="background:silver;" | Ainm
|-
| [[Príomh -Aire ar Dháil Éireann|Príomh -Aire]]
| [[Sinn Féin]]
| [[Éamon de Valera]]