An difríocht idir athruithe ar: "An tAerchaidéal"

689 bytes added ,  13 bliain ó shin
 
==Stair==
Ba é an réalteolaí Francach an tAb [[Nicolas Louis de Lacaille]] a chruthaigh réaltbhuíon an Aerchaidéil. Chaith Lacaille na blianta [[1751]] agus [[1752]] san [[Afraic Theas]] agus é ag clárú réaltaí [[Sféar_neamhaí|an leathsféir theas]]. Bhí beagnach 10,000 réalta agus 42 réada domhainspéire ar an gcatalógléarscáil neamhaí a rinne sé ag an am sin,. Tháinig amach an chéad eagrán sa bhliain [[1756]] ach níor tháinigraibh ann amachach [[plánaisféar]] agus é sa teanga [[Fraincis|Fraincise]]. Níor foilsíodh an chatalóg iomlán agus eagrán deifnídeach an phlánaisféir go dtí an bhliain [[1763]], bliain amháin tar éis abhás bháisLacaille. '''Coelum Australe Stelliferum''' an t-ainm a thugtarthug Lacaille ar an gcatalógleabhar sinseo. San eagrán seo, d'aistrigh sé na hainmneacha ón bhFraincis go dtí an [[Laidin]], agus chuir sé trí réaltbhuíon [[An_Chíle|na Cíle]], [[na Seolta]] agus [[Deireadh_na_Loinge|Dheireadh na Loinge]] in áit [[An_Long|Argo Navis]] (nó '''Le Navire''', mar a thug sé air sa chéad eagrán).
 
Le linn dó a bheith ag cur i gclár na réaltaí theas, chum Lacaille ceithre réaltbhuíon déag chun áiteanna éigin i ndeisceart na spéartha a líonadh nach raibh a lán réaltaí iontu – agus an tAerchaidéal ina measc (féach an bosca thíos). Sa lá ata inniu ann glacann an [[an tAontas Réalteolaíoch Idirnáisiúnta]] (ARI) le gach ceann de na réaltbhuíonta sin; (féachagus anglactar boscafreisin thíos)leis na trí réaltbhuíon a rinne Lacaille as an Long.
 
'''La Machine Pneumatique''' agus '''Antlia pneumatica''' (.i. an t-ainm Fraincise agus an t-ainm Laidine ar an [[aerchaidéal]] a chum an t-eolaí [[Éire|Éireannach]] [[Robert Boyle]]) anna th-ainmainmneacha a thug Lacaille uirthi ar dtús, ach giorraíodh idir sin is tráthas éan ceann Laidine; dá bhrí sin tugtar '''an tAerchaidéal''' ar an réaltbhuíon seo as [[Gaeilge]]. Is suimiúil a thabhairt faoi deara nach ndearna Lacaille aon iarracht de réir cosúlachta na [[téarmaíocht réaltach|litreacha Bayer]] a dháileadh ar na réaltaí de réir a ngile dealraithí.
 
Is suimiúil a thabhairt faoi deara nach ndearna Lacaille aon iarracht de réir cosúlachta na [[téarmaíocht réaltach|litreacha Bayer]] a dháileadh ar na réaltaí de réir a ngile dealraithí.
 
==Miotaseolaíocht==
804

edits