An difríocht idir athruithe ar: "An Chóiréis"

m
no edit summary
m (Removing Link GA template (handled by wikidata))
m
 
== An Chóiréis mar Theanga ==
Is deacair a rá, an bhfuil gaol ar bith ag an gCóiréis le haon teanga eile. Tá cuid de na teangeolaithe den tuairim go bhfuil a leithéid d'fhine teangacha ann agus na [[teangacha Altaecha]], agus an Chóiréis ina ball den fhine seo. Creideann cuid eile, áfach, gur teanga aonaránach í, cosúil leis an m[[An Bhascais|Bascais]]. Teanga tháite is ea í an Chóiréis, cosúil leis na [[teangacha Tuircice]] - is é sin, baintear úsáid as an iliomad iarmhíreanna gramadúla, agus iad á gcur leis na focail ceann i ndiaidh a chéile. Is é an gnáth-ord focal a bhíonn ann ná SOV, nó Ainmní-Cuspóir-Briathar (is é an t-ord focal is dual don Ghaeilge ná VSO, nó Briathar-Ainmní-Cuspóir). Cosúil leis an t[[An tSeapáinis|Seapáinis]], fuair an Chóiréis cuid mhór focal ar iasacht ón t[[An tSínis|Sínis]] i rith na gcéadta bliain, agus chuaigh cuid mhór acu chomh greamaithe i struchtúr na teanga is nach n-aithníonn na Cóiréigh mar fhocail iasachta iad a thuilleadh. Focail iasachta ón tSínis dhá fhocal as gach triúr sa Chóiréis. Thairis sin, leis na blianta beaga anuas, tháinig dornán iasachtaí isteach ón m[[An Béarla|Béarla]] agus ó na teangacha Eorpacha eile. An chuid eile den stór focal, nó focal as gach triúr, is focail dhúchasacha Chóiréacha iad.
 
== Scríbhneoireacht na Cóiréise ==
 
== Foirmeacha Onóraithe na Cóiréise ==
Cosúil leis an tSeapáinis, ceadaíonn an Chóiréis don chainteoir ómós agus urraim a chur in iúl trí fhoirmeacha speisialta gramadúla a úsáid. Tá an córas "onóraithe" seo i bhfad níos casta sa Chóiréis ná sa tSeapáinis féin. Cuid den chóras is ea iad na focail speisialta (mar shampla, is é ''jinji'' an focal ómósach a chiallaíonn "bia", ach is é ''bap'' an gnáthfhocal - éilíonn an dea-bhéasaíocht go dtabharfaidh tú ''jinji'' ar an mbia atá an duine eile a ithe, cé gurb é an bia ceannann céanna é agus do chuid ''bap'' féin), ach is minicí a chuirtear an urraim in iúl trí shiollaí breise - inmhíreanna - a fháscadh isteach san fhocal (ar nós -''si''- nó -''eusi''-: ''gada'' "imeacht" -> ''gasida'', ''batda'' "glacadh" -> ''badeusida''). Tá leibhéil éagsúla urraime sa Chóiréis, ach tá an leibhéal is airde, a bhíodh á úsáid le labhairt le daoine ríoga, ag dul in éag ar na saolta seo, ós rud é go bhfuil an daonlathas is an cothromaíochas nua-aimseartha ag imirt a dtionchair ar an tsochaí agus ar an teanga.
 
== Canúintí na Cóiréise ==
5,690

edits