An difríocht idir athruithe ar: "An Ghréigis"

1,586 bytes added ,  1 bhliain ó shin
no edit summary
|iso1 = el |iso2 = gre (B) / ell (T) |iso3=ell}}
 
Is í an '''Ghréigis''' (Ελληνικά, /eliniˈka/) an [[na teangacha Ind-Eorpacha|teanga Ind-Eorpach]] is sine dá maireann. Is féidir í a rianú siar go dtí an teanga a labhair cine a tháinig go dtí [[an Ghréig]] timpeall na bliana [[2000 RC]]. Chuir anAn dream sin a chuir cathair [[Micéanae|Mhicéanae]] ar bun agus tugadhtugtar [[na Micéanaigh]] orthu dá bhrí sin. Bhí na Micéanaigh i mbarr a réime go dtí timpeall [[1100 RC]] nuair a tháinig meath orthu. Níl mórán eolais againn faoin teanga díreach i ndiaidh mheath na cathrach úd tar éis ionradh ón tuaisceart. Tá an ceithre chéad bliain ina dhiaidh sin doiléir. Pé scéal é, thosaigh na Gréagaigh ar [[Aibítir Ghréagach|aibítir]] a úsáid i rith na tréimhse sin. Scríobh siad a gcuid seanchais seachas é a chur ó bhéal go béal. Chum [[Hóiméar]] an [[Iliad|Íliad]] agus an [[An Odaisé|Odaisé]], deirtear. TosaíonnFaoin am sin a thosaigh Ré Ársa na Sean-Ghréige ag an bpointe seo.
 
 
==An tSean-Ghréigis agus a réamhstair==
 
Is gnách trí thréimhse a aithint ar stair na Sean-Ghréigise: an tréimhse ársa (ón 9ú go dtí an 6ú haois RC), an tréimhse Chlasaiceach (ón 5ú go dtí an 4ú haois RC) agus tréimhse an Heilléanachais (tréimhse an ''Koiné'', ´go dtí an 4ú haois AD). Is ionann Gréigis na tréimhse ársa agus Gréigis Hóiméir. Maidir leis an tréimhse Chlasaiceach, b'ansin a breacadh síos saothair mhóra liteartha na sibhialtachta Gréagaí a chuaigh go domhain i bhfeidhm ar an tsibhialtacht Iartharach go léir, ach tá sé tábhachtach a thuiscint nach raibh aon chaighdeán amháin i bhfeidhm san am. Ba í canúint na hAtaice ba mhó a d'úsáidtí sa phrós, ach san am chéanna bhí canúintí eile á saothrú le haghaidh cuspóirí liteartha éagsúla: ba í an chanúint Dhórach teanga na gcór sna traigéidí, mar shampla.
 
De thoradh na gconcas a rinne Alastar Mór, chuaigh an Ghréigis i bhfad thar theorainneacha na Gréige féin, agus ansin cruthaíodh canúint nua - ''é koiné dialektos'' nó an Chanúint Choitianta, canúint mheasctha mhadrúil, cé gurbh í canúint na hAitice ba mhó a d'fhág a sliocht uirthi. Is í an ''Koiné'' canúint an Nua-Thiomna mar shampla. Go bunúsach ba í an ''Koiné'' caint na ndaoine san am, agus theastaigh ó na luath-Chríostaithe an creideamh a chraobhscaoileadh i dteanga a bheadh intuigthe go coitianta, cé go raibh lucht na hardliteartha ag saothrú sheanchanúint na hAitice ina gcuid scríbhinní i gcónaí, agus ba bheag a meas ar "bhéarlagair" an daoscarshlua.
 
==An Ghréigis taobh amuigh den Ghréig==