An difríocht idir athruithe ar: "An Ostair-Ungáir"

cmc
m (fix homoglyphs: convert Latin characters in [A]устро to Cyrillic)
(cmc)
Ba iad tailte na hOstaire ná:
 
* Ríocht na [[An Bhoihéim|Boihéime]] (príomhchathair: [[Prág]], arb í príomhchathair [[Poblacht na Seice|Phoblacht na Seice]] inniuinniubh)
 
* Ríocht na [[An Dalmáit|Dalmáite]] (príomhchathair: [[Zadar|Sadar]], atá suite i ndeisceart na [[An Chróit|Cróite]] inniuinniubh)
 
* Ríocht na Gailíse agus na Lodaiméire (an chuid den Pholainn, go bunúsach, a thit leis an Ostair nuair a chuaigh críochdheighilt ar an tír sin. Ba é Lemberg an phríomhchathair. InniuInniubh, tá Lviv ar Lemberg, agus é suite san Úcráin. Go traidisiúnta, cathair Pholannach a bhí ann, áfach. Is é an t-ainm Polainnise ná Lwów.)
 
* Ard-Diúcacht na hOstaire taobh thíos d'Abhainn Enns (príomhchathair: Vín. Is ionann an ard-diúcacht seo, go príomha, agus an Ostair Íochtarach nó ''Niederösterreich'', ceann de stáit fheidearálacha na hOstaire inniu.)
 
* Ard-Diúcacht na hOstaire chois Abhainn Enns (príomhchathair: [[Linz]]. Is ionann an ard-diúcacht seo, go bunúsach, agus an Ostair Uachtarach nó ''Oberösterreich'', mar a thugtar uirthi inniu.)
 
* Diúcacht na BúcaivíneBúcaibhíne (príomhchathair: Czernowitz, inniuinniubh: Chernivtsi/Чернівці san Úcráin.)
 
* Diúcacht [[Kärnten]] (príomhchathair: [[Klagenfurt]]. Ceann de stáit fheidearálacha na hOstaire é Kärnten inniu féin.)
 
* Diúcacht KrainCrain (príomhchathair: Laibach, inniuinniubh: Ljubljana[[Liúibleána]] , príomhchathair na Slóivéine[[An tSlóivéin|Slóibhéine]]. ''Carniola'' an t-ainm Laidine agus Béarla ar KrainCrain.)
 
* Diúcacht [[Salzburg (stát)|Salzburg]] (príomhchathair: [[Salzburg]]. Ceann de nadesna stáit fheidearálacha san Ostair inniu féin é stát Salzburg.)
 
* Diúcacht na Siléise Uachtaraí agus Íochtaraí (príomhchathair: Troppau, inniuinniubh: Opava i bPoblacht na Seice)
 
* Diúcacht [[Steiermark]] (príomhchathair: [[Graz]]. Ceann de nadesna stáit fheidearálacha san Ostair inniu féin é Steiermark.)
 
* Margrafacht na Moráive[[An Mhoráiv|Moráibhe]] (príomhchathair: Brünn. Inniu, tugtar [[Brno]] ar Brünn, agus is é an dara cathair is mó i bPoblacht na Seice.)
 
* Contae Diúcach na [[An Tioróil|Tioróile]] (príomhchathair: [[Innsbruck]])
 
* Tír an Chósta (is é sin, na tailte timpeall ar Trieste; is leis an Iodáil, leis an tSlóivéintSlóibhéin agus leis an gCróit iad inniuinniubh. Trieste, nó Triest as Gearmáinis, a bhí ina príomhchathair ar Thír an Chósta.)
 
* [[Vorarlberg]] (príomhchathair: [[Bregenz]]. Ceann de nadesna stáit fheidearálacha é Vorarlberg san Ostair inniu. Cuid de Chontae Dhiúcach na Tioróile a bhí i Vorarlberg ó thús, agus cé gur bronnadh sórt féinrialtais air sa bhliain 1861, bhí sé á riar mar chuid den Tioróil ina dhiaidh sin féin.)
 
==== Tailte na hUngáire ====
 
* Ríocht na hUngáire. Tabhair faoi deara go raibh a lán teangacha éagsúla agus náisiúntachtaí éagsúla sa ríocht seo, ach ní raibh stádas ar bith acu san Ungáir. Mar shampla, bhí a ríocht agus a gcoróin féin ag naagesna Seicigh sa Bhoihéim, ach ní raibh aon chineál stáit ná fiú stát soip ag na SlóvacaighSlóibheacaigh san Ungáir. Ba í Búdaipeist an phríomhchathair, ar ndóigh.
 
* Ríocht na Cróite agus na SlavóineSlaibheoine. Bhí féinrialtas éigin ag an ríocht seo, agus cineál dáil nó tionól réigiúnach aici - rud neamhghnách san Ungáir. Agram an phríomhchathair - nó ZagrebSagrab, mar a thugtar uirthi as Cróitis. Is é ZagrebSagrab príomhchathair na Cróite inniu.
 
* [[Fiume]] - is é sin, an chathair úd Fiume agus na tailte ina timpeall. InniuInniubh, tugtar Rijeka ar Fiume, agus is cuid den Chróit í. Ciallaíonn an dá ainm "abhainn": focal Iodáilise é ''fiume'', agus focal Cróitise é ''rijeka''.
 
==== An Bhoisnia agus an HeirseagaivéinHeirseagaibhéin ====
 
Sa bhliain 1878, shealbhaigh an Ostair-Ungáir an Bhoisnia agus an HeirseagaivéinHeirseagaibhéin, chomh maith le cathair Novi Pazar agus an cúige (''Sandžak'') a bhain léi ón Tuirc Otamánach. Bhí na tailte seo á rialú mar ghabháltas míleata go dtí an bhliain 1908, nuair a nascghabh an Ostair iad - is é sin, nuair a cuireadh leis an Impireacht iad go hoifigiúil.
 
=== Ainm na tíre i dteangacha oifigiúla na hOstair-Ungáire ===
* [[An Rúisis|Rúisis]]: Австро-Венгрия/Avstro Vyengriya
* [[An tSeirbis|Seirbis]]: Аустро-Угарска/Austro-Ugarska
* [[An tSlóvaicis|SlóvaicisSlóibheaicis]]: Rakúsko-Uhorsko
* [[An tSlóivéinis|SlóivéinisSlóibhéinis]]: Avstro-Ogrska
* [[An Úcráinis|Úcráinis]]: Австро-Угорщина/Avstro-Ugorshchina
 
* an Conradh um Aontas Custaim agus Trádála ón mbliain 1878, a d'fhoráil gur aon tír amháin a bhí ann ó thaobh na ndleachtanna custaim is na trádála de.
 
== TeangachaTeangachaí ==
 
Ba iad an Ghearmáinis agus an Ungáiris na príomhtheangachapríomhtheangaí, achnach san Ostair agus sna húdaráis impiriúla ríoga, cosúil leis na fórsaí armtha, bhí na húdaráis sásta stádas áirithe a ghéilleadh do na teangachateangaí mionlaigh. Bhí móid dílseachta an tsaighdiúra i gcló sna teangachateangaí éagsúla, mar shampla.
 
 
! Céatadán na gCainteoirí
|-
| [[An Ghearmáinis|Gearmáinis]] ([[An Ghiúdais]] leis)
| 12.006.521
| 23,36
| 6,27
|-
| [[An tSlóvaicis|SlóvaicisSlóibheaicis]]
| 1.967.970
| 3,83
|-
| [[An tSlóivéinis|SlóivéinisSlóibhéinis]]
| 1.255.620
| 2,44
|-
| [[An Iodáilis|Iodáilis]] (Teangaí gall-románsacha eile leis)
| 768.422
| 1,50
|-
| TeangachaTeangaí eile
| 2.313.569
| 4,51
Chuaigh an Démhonarcacht go domhain i bhfeidhm ar a muintir, agus nuair a bhí a ré thart, is iomaí scríbhneoir a chuaigh i mbun pinn le cultúr sainiúil measctha na Démhonarcachta a chur os cionn an tsaoil mhóir. Bhí an-pháirt ag an Démhonarcacht sna leabhair seo leanas:
 
* ''Der Mann ohne Eigenschaften'' ("An Fear gan Saintréithe") le [[Robert Musil]]. Úrscéal mór millteanach é a bhfuil míle leathanach sa chuid de a chríochnaigh an scríbhneoir agus míle leathanach eile sna lámhscríbhinní a ddh'fhág sé ina dhiaidh. Is minic a sciorrann an t-úrscéal óna ábhar le cur síos a thabhairt ar mheon agus ar shaol na hOstaire-Ungáire. Tá na himeachtaí suite sa bhliain 1913, agus is intleachtóir agus cineál slúiste é an laoch, Ulrich. I dtús an úrscéil cinneann sé ar bhliain amháin a chaitheam "ar saoire ón saol" ag ligean a scíthe, ó nach bhfuil éirithe leis gairmréim ar leith a chur ar bun.
 
* ''Radetzkymarsch'' le [[Joseph Roth]]. Tagairt é an teideal d'fhonn clúiteach mairseála le (sean-) Johann Strauss. Fonn é a aithneoidh cách, nuair a chloisfidh sé an tús, agus is é an fonn sin siombail na Démhonarcachta. Is é is ábhar don úrscéal ná scéal mhuintir Trotta. Teaghlach iad muintir Trotta a bhfuil a saol fite fuaite le saol an rítheaghlaigh Impiriúil: nuair a shábháil an fear ba sine acu an tImpire óg i gcath Solferino sa bhliain 1859, bronnadh céim uaisleachta ar an teaghlach go léir, agus rinneadh muintir "Trotta von Sipolje" díobh, ós as Sipolje, sráidbhaile beag sa tSlóivéin, don teaghlach.
Úsáideoir gan ainm