An difríocht idir athruithe ar: "Caife"

805 bytes added ,  1 bhliain ó shin
no edit summary
 
=== Finscéalaíocht ===
Tá scéal finscéalach ann a insítear faoin áit ar bunaíodh caife ar dtús. Thosaigh sé ar fad i réigiún na [[An Aetóip|hAetóip]] a chreidtear gurbh iad an chéad duine a d'aithin éifeacht fhuinniúil an ghléasra caife. Mar sin féin, níl aon fhianaise dhíreach a fuarthas níos luaithe ná an 15ú haois, rud a léiríonn cén áit ar fhás caife san Afraic ar dtús nó a d’fhéadfadh a bheith ina spreagthach ag na daonraí dúchasacha<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|author=Bennet Alan Weinberg agus Bonnie K Bealer|date=2001|url=|title=The world of Caffeine|journal=The World of Caffeine: The Science and Culture of the World's Most Popular Drug|volume=|issue=1st|publisher=Psychology Press}}</ref> Tá scéal an aoire óg a raibh tréad gabhar aige, lá amháin thug sé faoi deara go raibh gabhar ag ithe roinnt caora, tar éis iad a ithe, bhí sé lán de fuinneamh agus sceitiminí. Cheap sé go raibh sé an-aisteach mar sin rinne sé blaiseadh dó féin. Thosaigh an t-aoire féin ag mothú níos fhuinnmhithe tar éis dó na caora a ithe. Thosaigh an nuacht ag scaipeadh agus chuala manaigh faoi seo agus theastaigh uathu cuid acu féin. Triomaigh siad na caora nuair a fuair siad iad agus ansin ghrúdaigh siad iad le huisce te agus an chéad chupán caife mar thoradh air. Ach ní raibh sé seo i scríbhinn go dtí 1670.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=Markman Ellis|date=2004|url=|title=A Cultural History|journal=A Coffee house|volume=|issue=}}</ref>[[Íomhá:Mocha Dapper 1680.jpg|mion]]
 
=== Stair níos creidimh ===
[[Íomhá:Mocha Dapper 1680.jpg|mion]]
Tá an fhianaise inchreidte is luaithe ar ól caife nó eolas ar an gcrann caife le feiceáil i lár an 15ú haois i gcuntais Ahmed al-Ghaffar i Éimin.<ref name=":0" /> Níl an crann caife dúchasach do dheisceart Arabica agus tá traidisiún Arabach ann a thugann le fios gur tugadh isteach é ón Aetóip. Tá téarma caife féin ag teangacha áirithe san Aetóip, mar shampla, an grúpa Omotic, gan a lua go bhfuarthas an chuid is mó de na téarmaí a úsáideadh ar iasacht ón Araibis.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=Merid W. Aregay|date=1988|url=|title=|journal=The Journal of African History|volume=1|issue=29}}</ref> Nuair a bhuail an nuacht an Éigipt, go ghlaodh deoch 'quhwa', bhí sé leathnaithe go hÉimin agus a bhí ag úsáid ag Sufi Shaykhs agus daoine eile chun fán dhúiseacht le linn a gcuid paidreacha. <ref>{{Luaigh foilseachán|author=Ralph S. Hattox|date=1988|url=|title=The origins of a social beverage in the medieval near east|journal=Coffee and Coffeehouses|volume=|issue=|publisher=University of Washington Press}}</ref> .Ní hamháin gur ólann na pátrúin caife agus go raibh siad i mbun cainte, ach d'éist siad freisin le ceol, d’fhéach siad ar thaibheoirí, d’imir siad fichille agus choinnigh siad an scéal faoi láthair. D'éirigh go tapa le tithe caife mar ionad eolais a mhalartú go minic mar “Scoileanna an Chéasta". Faoin 17ú haois, bhí an caife ar a bhealach go dtí [[an Eoraip]] agus bhí an-tóir air ar fud na mór-roinne. Bhí conspóid mhór ann maidir leis an dí nua a tháinig chun na hEorpa, bhí baint ag an bpápa leis an gcinneadh deiridh. In ainneoin an chonspóid seo, bhí tithe caife ag teacht chun bheith ina n-ionaid gníomhaíochta sóisialta agus cumarsáide i mórchathracha Shasana, na hOstaire, na Fraince, na Gearmáine agus na hÍsiltíre.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=http://www.ncausa.org/about-coffee/history-of-coffee|teideal=The History of Coffee|work=www.ncausa.org|dátarochtana=2019-03-27}}</ref> Mhothaigh daoine a chuireann alcól in áit na maidine níos mó fuinnimh agus mar sin bhí deoch chaifé coitianta ann sa [[An tAontas Eorpach]].<ref name=":1" />
[[Íomhá:Carte Coffea robusta arabic.svg|mion]]
 
=== Rósta ===
Tugtar caife glas ar chaifé neamhshruaite freisin agus tá na blasanna go léir faoi ghlas sna pónairí sin. Athraíonn siad ón ghlas go dtí na pónairí donn aramatacha. Nuair a bhíonn na pónairí á róstadh tá tú ag róstadh sin ag 550F, caithfidh tú na pónairí a chasadh i gcónaí chun iad a sheachaint. Cuirtear na pónairí i roaster ollmhór agus nuair a shroicheann siad timpeall 400F, tosaíonn siad ag crack cosúil le grán rósta. I ndiaidh an chéad phóca, seiceálfaidh tú go leanúnach chun a fháil amach an bhfuil siad rósta go dtí an caighdeán ceart. Is é an róstadh an rud a thugann cumhra agus blas do phónairí an chaife.Tógann cineálacha éagsúla pónairí faid éagsúla ama sa roaster<ref>{{Luaigh foilseachán|author=W.H. Ukers|date=1919|url=|title=The Wisconsin Magazine of History|journal=|volume=3|issue=2}}</ref>. Is éard atá i gceist le róstadh ná a bheith in ann teocht inmheánach pónairí aonair a thuar go cruinn: rud nach féidir a mhúineadh; ní féidir é a fhoghlaim ach ó bhlianta taithí. Nuair is féidir, déantar róstadh gar don áit ina bhfuil an tomhaltóir. Tarlaíonn sé seo toisc go mbíonn pónairí rósta, go dtosaíonn siad ag cailleadh a gcuid caighdeán maith láithreach. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.newfoodmagazine.com/article/28006/process-coffee-production-seed-cup/|teideal=The process of coffee production: from seed to cup|language=en|work=New Food Magazine|dátarochtana=2019-03-27}}</ref>[[Íomhá:Espresso.jpg|thumb|right|230px|Caife ''espresso'']]
 
=== Stóráil ===
 
=== Caife úrdhéanta ===
[[Íomhá:Espresso.jpg|thumb|right|230px|Caife ''espresso'']]
 
Tá breisiú caife i bhfad níos mó ná an meaisín a chasadh air agus é ag breathnú air. Braitheann sé ar an meaisín, meileann an brú a úsáidtear ar an gcaife, an t-am a dtaistealaíonn an t-uisce tríd an caife agus cóimheas caife go huisce. Tá an espresso foirfe ag brath ar an mbreac foirfe. Tá dea-bholadh, corp agus crema ag an espresso foirfe. Ba chóir go mbeadh an cumhra dian, bríomhar agus taitneamhach, ba chóir go mbeadh an corp réidh, tiubh agus cruinn agus ba chóir go mbeadh an crema órga, leanúnach agus comhsheasmhach. Is trí tháscaire iad na trí chomhpháirt seo go dtí espresso foirfe. Déanann an coire an caife a théamh suas go timpeall 88-90F. Is féidir le meileann caife an luas a ritheann an t-uisce te a athrú. Is féidir leis an meileann a bheith ró-mhín nó ró-garbh, má éiríonn an iomarca meilte air, scaipfidh sé amach rud a chuirfidh blas ar an gcaife agus má tá an meileann ró-gharbh, tá sé ró-bhog agus dath bán. Tá easpa aigéadachta ann. Is é an dáileog an brú a úsáidtear chun an caife a mhaolú sula gcuirtear isteach sa mheaisín é. Ba chóir an caife a dháileadh go cothrom ar fud an chiseáin agus ansin nuair a bheidh sé á stampáil beidh sé cothrom agus cothrom. Níl sé seo úsáideach ach amháin maidir le meaisíní caife a úsáidtear i gcaiféanna nó i mbialanna in ionad meaisíní caife láithreach. <ref>{{Luaigh foilseachán|author=Kevin Sinnott|date=2010|url=|title=The art and craft of coffee|journal=|volume=|issue=}}</ref>
 
== Ealín Caife Latte ==
Tá sé níos deacra ealaín Latte a bhaint amach ná mar a fhéachann sé. Is féidir le deiseanna beaga caife fás ó ealaín laitíse a bheith acu ar a gcaife. Is féidir é a bhaint amach trí chéimeanna simplí ach le huaireanta cleachtais. Is ar uigeacht an bhainne atá sé go léir. Ba chóir an bainne a bheith silky le haghaidh laitte agus le neamhlonrach le haghaidh cappuccino. Nuair a bhíonn an bainne á dhoirteadh, tosaíonn tú i lár an cupáin ionas go mbriseann an bainne dromchla an espresso. Nuair a thosaíonn an tacaíocht ag líonadh suas tosaíonn sé ag réiteach, tugann sé seo codarsnacht mhaith idir an espresso agus an bainne. Is féidir é seo a láimhseáil chun dearaí agus patrúin a chruthú.
[[Íomhá:MochaLatte Dapperart 1680.jpg|mion|Ealín caife latte]]
 
== Deimhniú ==