An difríocht idir athruithe ar: "Radaíocht chúlra mhicreathonnach"

no edit summary
[[Íomhá:Horn Antenna-in Holmdel, New Jersey.jpeg|mion|Tháinig Penzias is Wilson ar an radaíocht chúlrach mhicreathonnach sa saotharlann seo]]
Tháinig Arno Penzias agus Robert Wilson ar an '''[[radaíocht]] chúlrachchúlra mhicreathonnach'''<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.tearma.ie/q/rada%C3%ADocht%20ch%C3%BAlra%20mhicreathonnach/ga/|teideal="radaíocht chúlra mhicreathonnach"|work=téarma.ie|dátarochtana=2020-04-20}}</ref> de thaisme ar an [[20 Aibreán]] [[1965]], agus iad ag obair ar aeróga [[teileachumarsáid]]<nowiki/>e, ag iarraidh siosarnach fothraim a aimsiú. Chruthaigh siad gur fíorchomhartha a bhí á ghlacadh acu, ag teacht ar [[An Domhan|domhan]] ón [[spás]] amuigh.
 
== Eolaíocht ==
Ó aimsir [[Edwin Hubble|Hubble]] sna [[1920idí]], bhí a fhios go raibh na [[réaltra]]í ag cúlú uainn is ó chéile. Mar sin, ó [[Iarmhairt Doppler|iarmhairt]] [[Iarmhairt Doppler|Doppler]], bheadh tonnfhaid na [[radaíocht]]<nowiki/>a a d'astaigh siad is iad níos óige laghdaithe, b'fhéidir síos don raon [[Micreathonnta|micreathonn]]<nowiki/>ach. [[Micreathonnta]] sa [[Raonaimsitheoir|raon]] aistrithe seo a bhraith Penzias is Wilson.
Is fianaise bhreise den [[ollphléasc]] atá i radaíocht chúlra mhicreathonnach chosmach (RCMC nó CMBR i mBéarla).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rewardinglearning.org.uk/common/includes/microsite_doc_link.aspx?docid=25607-3|teideal=GCSE FIsic 25607-3|údar=https://www.rewardinglearning.org.uk/common/includes/microsite_doc_link.aspx?docid=25607-3|dáta=|dátarochtana=2020}}</ref> Is í an ollphléasc an t-aon samhail a mhíníonn RCMC faoi láthair.
 
Thomhais an [[Saitilít (spásárthach)|tsaitilít]] COBE an radaíocht seo níos iomláine, agus thaispeáin gur [[radaíocht dúchoirp]] í le [[teocht]] 2.73 K, gurbh iarmhar iontaisithe [[Ollphléasc|na hOllphléiscehollphléisce]] í, isagus go raibh mionathruithe sa [[teocht]] mar thoradh ar dhifríochtaí i ndlús na luath-[[An Chruinne|Chruinnechruinne]] a chuir tús, ar a seal, leis na [[Réaltra|réaltraí]].
 
[[Íomhá:Wilson penzias200.jpg|clé|mion|Arno Penzias and Robert Wilson]]
Má thaispeánann brathadóirí satailíte gurb ionann an [[fuinneamh]] sa radaíocht sin agus an boilsciú i mionsamhail [[Stephen Hawking]],<ref>{{Luaigh foilseachán|title=A Brief History of Time|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=A_Brief_History_of_Time&oldid=951641657|journal=Wikipedia|date=2020-04-18|language=en}}</ref> b’fhéidir go dtabharfadh sin bun lena theoiric. Ach admhaítear go bhfuil na [[tonn]]<nowiki/>ta úd ina gcuid de theoiricí eile freisin agus go bhfuil obair le déanamh fós orthu. Déarfadh Hawking féin go bhfuil gá le tuiscint níos cruinne ar an [[Imtharraingt chandamach|imtharraingt chandamach.]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://gaeilge.org.au/caipeisi/nuachtlitir/anl270.pdf|teideal=Nuachtlitir 270|údar=gaeilge.org.au|dáta=|dátarochtana=2020}}</ref>
 
== Stair ==
Ó aimsir [[Edwin Hubble|Hubble]] sna [[1920idí]], bhí a fhios go raibh na [[réaltra]]í ag cúlú uainn is ó chéile. Mar sin, ó [[Iarmhairt Doppler|iarmhairt]] [[Iarmhairt Doppler|Doppler]], bheadh tonnfhaid na [[radaíocht]]<nowiki/>a a d'astaigh siad is iad níos óige laghdaithe, b'fhéidir síos don raon [[Micreathonnta|micreathonn]]<nowiki/>ach. [[Micreathonnta]] sa [[Raonaimsitheoir|raon]] aistrithe seo a bhraith Penzias is Wilson.
 
[[Micreathonnta]] sa [[Raonaimsitheoir|raon]] aistrithe seo a bhraith Penzias is Wilson. Chruthaigh siad sa bhliain 1965 gur fíorchomhartha a bhí á ghlacadh acu, ag teacht ar [[An Domhan|domhan]] ón [[spás]] amuigh. [[Íomhá:Wilson penzias200.jpg|clé|mion|Arno Penzias and Robert Wilson]]
Bronnadh an [[Duais Nobel]] ar Arno Penzias agus Robert Wilson i 1978.
 
== Féach freisin ==
 
* [[Radaíocht Hawking]]
 
== Tagairtí ==
{{síol}}
[[Catagóir:Réalteolaíocht]]
[[Catagóir:An Chruinne]]
12,636

edits