An difríocht idir athruithe ar: "Guglielmo Marconi"

no edit summary
[[Íomhá:Guglielmo Marconi.jpg|thumb|Guglielmo Marconi]]
Ceapadóir, fiontraí agus fear [[gnó]] as [[Bologna]] na h[[An Iodáil|Iodáile]], agus de shliocht [[Éire|Éireannach]], ab ea '''Guglielmo Marconi''' ([[25 Aibreán]] [[1874]] – [[20 Iúil]] [[1937]]). Ba é a dhear an chéad [[raidió]] fiúntach. Tugtar "athair an raidió' air.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Fréamh an eolais ː ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta|url=http://catalogue.nli.ie/Record/vtls000578165|author=Matt Hussey|date=2011|journal=|volume=|issue=}}</ref> Bhuaigh Marconi Duais Nobel na Fisice le Braun sa bhliain 1909. Chaith sé cuid mhór dá shaol sa Ríocht Aontaithe agus ansin i [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]].
Ba é '''Guglielmo Marconi''' ([[25 Aibreán]] [[1874]] – [[20 Iúil]] [[1937]]) a dhear an chéad [[raidió]] fiúntach.
 
== Fionnachtana ==
Ceapadóir, fear [[gnó]] agus [[an Iodáil|Iodálach]] ab ea é. Chaith sé cuid mhór dá shaol i [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]].
Tharchuir Marconi comharthaí ar feadh líne dírí cúpla céad ciliméadar ar fhad san aer i 1895, ag an am céanna a rinne Alexander Stepanovitch Popov an rud eéanna sa Rúis.
 
Ar an [[1413 Bealtaine]] [[1897]], sheol Marconi an chéad "teileagraf gan sreang".<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/blogs/wales/entries/fe40d3e6-5696-353e-adac-e48659862052|teideal=Marconi's Welsh wireless revolution|dáta=2012-05-11|language=en-GB|work=BBC|dátarochtana=2020-05-13}}</ref>
 
== In Éirinn ==
Ar an [[6 Iúil]], [[1898]], rinne Marconi an chéad chraoladh raidió ar [[An Domhan|domhain]] nuair a chraol sé ó Bhaile an Chaistil go [[Reachlainn]], [[oileán]] atá deich g[[ciliméadar]] ón [[Cósta|chósta]] agus díreach ó thuaidh de Bhaile an Chaistil féin.
 
Tharchuir Marconi ó Chorn na Breataine trasna an Atlantaigh go Talamh an Éisc den chéad uair sa bhliain 1902, ag frithchaitheamh an tonn raidió ón ianaisféar 50-500 km os cionn na farraige leathshlí trasna.
Ar an [[17 Deireadh Fómhair]] [[1907]], chuir Marconi an chéad seirbhís radai[[Teileagrafaíocht|teileagrafaíochta]] trádála tras-Atlantach ar siúl idir stáisiúin theileagrafaíochta sa [[An Clochán|Chlochán]], i g[[Contae na Gaillimhe]], agus i mBá Glace, in [[Albain Nua]].
 
Ar an [[17 Deireadh Fómhair]] [[1907]], chuir Marconi an chéad seirbhís radai[[Teileagrafaíocht|teileagrafaíochta]] trádála tras-Atlantachtrasatlantach ar siúl idir stáisiúin theileagrafaíochta sa [[An Clochán|Chlochán]], i g[[Contae na Gaillimhe]] (ag Pointe Sár-Radhairc Dheirgimligh, agusatá i6 mBákm laisteas den Chlochán) agus Bá Glace, in [[Albain Nua]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.failteireland.ie/FailteIreland/media/WebsiteStructure/Documents/2_Develop_Your_Business/Key%20Projects/Connemara-Experience-Development-Plan-Irish-(AOS)-WEB.pdf|teideal=Connemara-Experience-Development-Plan|údar=failteireland.ie|dáta=|dátarochtana=2020}}</ref>
[[Íomhá:Remains of the Marconi transatlantic wireless station.JPG|mion|Pointe Sár-Radhairc Dheirgimligh, atá 6 km laisteas den [[An Clochán Liath|Chlochán]]]]
Ba i rith [[An Chéad Chogadh Domhanda|an chogaidh mhóir]] (1914-18) a cuireadh bús ceart le fás agus forbairt an raidió mar ghléas [[Cumarsáid|chumarsáide]]. Nuair a thosaigh an cogadh, ba le córas teileagraim a bhí á úsáid ag na [[Fórsaí armtha|fórsaí]] éagsúla chun formhór a gcuid teagmhála a dhéanamh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://cora.ucc.ie/bitstream/handle/10468/8560/Tr%C3%A1chtas%20Cr%C3%ADochnaithe%20DdM.pdf?sequence=2&isAllowed=y|teideal=RTÉ Raidió na Gaeltachta agus cultúr phobal na Gaeltachta|údar=cora.ucc.ie|dáta=|dátarochtana=2020}}</ref> Ach faoi dheireadh na troda, bhí córais chumarsáide raidió go mór sa treis, a bhuíochas sin do leithéid Marcon
 
Sa bhliain 1919 chraol Wireless Telegraph Company Mharconi guth duine d’fhostóirí an chomhlachta trasna an Atlantaigh
 
I 1920 craoladh amhránaíocht [[Nellie Melba]] ó ionad Mharconi i [[Chelmsford]], [[Essex]], rud a chuir tús le craoltóireacht ghinearálta raidió.
 
== Saol pearsanta ==
Annie Jameson (muintir Jameson, an drioglann) ba ea máthair Marconi.
 
Phós sé Beatrice O’Brien sa bhliain 1905.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.findmypast.ie/blog/discoveries/guglielmo-marconi-the-irish-connection|teideal=Guglielmo Marconi: The radio pioneer with an Irish connection {{!}} Blog {{!}} findmypast.ie|work=www.findmypast.ie|dátarochtana=2020-05-13}}</ref> Bhí tríúr clainne acu. Fuair Marconi colscaradh i 1924 agus phós sé bean óg, Maria Cristina Bezzi-Scali ar 12 Meitheamh 1927.
 
Bhuail [[taom croí]] Marconi sa bhliain 1937, 63 bliain in aois dó.
 
[[Faisisteachas|Faisistí]] go smior a bhí ann; thacaigh Marconi [[Benito Mussolini|Mussolini]] agus an [[cogadh]] san [[An Aetóip|Aetóip]].
[[Íomhá:Marconi Plaque - geograph.org.uk - 1472951.jpg|clé|mion]]
Inniu, tá [[leacht]] [[Cuimhne|chuimhneacháin]] sa [[Calafort|chalafort]] bheag i m[[Baile an Chaistil]] i gcuimhne ar Guglielmo Marconi.
13,356

edits