An difríocht idir athruithe ar: "Puinseáb"

508 bytes removed ,  10 mí ó shin
no edit summary
m (Bhog TGcoa an leathanach An Phuinseaib go Puinseáb)
{{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}}
Tá '''an PhuinseáibPuinseáb'''<ref>{{Lua (''nó an Phainseáib'')idirlín|url=https://www.tearma.ie/q/Puinse%C3%A1b/ga/|teideal="Puinseáb"|work=téarma.ie|dátarochtana=2020-11-03}}</ref> ({{lang-pa|پنجاب, ਪੰਜਾਬ}}, {{lang-ur|پنجاب}}, {{lang-hi|पंजाब}}, {{lang-fa|پنجاب}}, panj-ab, "cúig-uisce"), ina réigiún ar dhá thaobh na teorann idir PuinseaibPuinseáb na [[An Phacastáin|Pacastáine]] agus PuinseaibPuinseáb an [[An India|India]].<ref name="singh">{{cite book |title=Federalism, Nationalism and Development: India and the Punjab Economy |first=Pritam |last=Singh |publisher=Routledge |year=2008 |ISBN=0415456665 |pages=3 |url=http://books.google.com/books?id=mQLDcjhNoJwC
}}
</ref>
Is na 'cúig uisce' ná na [[Abhainn|habhainn]] an Jhelum, an Chenab, an Ravi, an Sutlej, (''gur craobh-aibhneacha na h Iondúise iad, an Jhelum an ceann is mó díobh''.) agus [[an Iondúis]] féin.
 
Cuimsíonn an PhuinseáibPuinseáb anois críocha fairsing in oirthear na Pacastáine agus in iarthar na h[[An India|India]] thuaidh. Tá mórchuid naan PuinseáibePhuinseáb, sé sin 56% di, laistigh den Phacastáin agus 44% laistigh de Phoblacht na hIndia, cé go bhfuil an réigiún a roinnte i dtrí stát.
[[Íomhá:Sikh pilgrim at the Golden Temple (Harmandir Sahib) in Amritsar, India.jpg|clé|mion|177x177px|Harmandir Sahib, in Amritsar, India]]
 
== Cultúr ==
Tugtar [[Puinseábaigh]] ar mhuintir na Puinseáibe agus tugtar Painseáibis ar a d[[Teanga (cumarsáid)|teanga]]. Is iad príomh-reiligiúin an réigiún ná [[An tIoslam|Ioslam]], [[An Saíceachas|Saíceachas]] agus [[An Hiondúchas|Hiondúchas]]. Bhíodh grúpaí reiligiúnacha agus eitneacha éagsúla ina gcónaí sa réigiún seo ina labhraítear teangacha Ind-Airianaigh. [[Íomhá:19th Punjabis (5 Punjab) (Afridi, Sikh, Bangash, Swati, Yusufzai, PM) 1910.jpg|clé|mion|177x177px|19th Punjabis, 1910 (Afridi, Sikh, Bangash, Swati, Yusufzai, PM)]]
 
== Stair ==
Tá [[stair]] fhada agus oidhreacht chultúrtha shaibhir ag an Phuinseaibann.
 
=== Impiriúlachas ===
Tugtar [[Sléacht Jallianwala Bagh]] ar an eachtra a tharla san Jallianwala Bagh (páirc an phobail), i g[[Cathair (lonnaíocht)|cathair]] [[Amritsar]] sa Phunjab, an [[13 Aibreán]], [[1919]], nuair a scaoil scaoil [[Arm na Breataine]], faoi cheannas an [[Briogáidire-Ghinearál Reginald Dyer]], ar shlua daoine. idir páistí, fir agus mná. agus iad neamharmtha. Bhí Dyer [[Oideachas|oilte]] i [[Corcaigh|gCorcaigh]] mar oifigeach airm. Bhí an leifteanantghobharnóir [[An Phuinseaib|sa Phuinseaib]]Phuinseáb ag an am, Michael O'Dwyer, as Baile an Bharúin, [[Contae Thiobraid Árann|Tiobraid Árann]].
[[Íomhá:19th Punjabis (5 Punjab) (Afridi, Sikh, Bangash, Swati, Yusufzai, PM) 1910.jpg|clé|mion|177x177px|19th Punjabis, 1910 (Afridi, Sikh, Bangash, Swati, Yusufzai, PM)]]
Tugtar [[Sléacht Jallianwala Bagh]] ar an eachtra a tharla san Jallianwala Bagh (páirc an phobail), i g[[Cathair (lonnaíocht)|cathair]] [[Amritsar]] sa Phunjab, an [[13 Aibreán]], [[1919]], nuair a scaoil scaoil [[Arm na Breataine]], faoi cheannas an [[Briogáidire-Ghinearál Reginald Dyer]], ar shlua daoine. idir páistí, fir agus mná. agus iad neamharmtha. Bhí Dyer [[Oideachas|oilte]] i [[Corcaigh|gCorcaigh]] mar oifigeach airm. Bhí an leifteanantghobharnóir [[An Phuinseaib|sa Phuinseaib]] ag an am, Michael O'Dwyer, as Baile an Bharúin, [[Contae Thiobraid Árann|Tiobraid Árann]].
[[Íomhá:A view of a sunrise from a countryside in Jhang, Punjab, Pakistan.jpg|clé|mion|177x177px|éirí na gréine]]
 
=== Críochdheighilt ===
Cuireadh críochdheighilt i bhfeidhm ar an réigiúin sa bhliain 1947, nuair a tháinig deireadh leis an [[Réimeas Briotanach]] agus nuair a bunaíodh an Phacastáin agus an India, na tíortha chomharbais. Roinneadh an PhuinseáibPuinseáb, mar a bhí, eatarthu.
[[Íomhá:Scenery in wheat crop season.jpg|clé|mion|177x177px|faoin tuath]]
 
== Léitheoireacht sa bhreis ==
* [Quraishee 73] Punjabi Adab De Kahani, Abdul Hafeez Quaraihee, Azeez Book Depot, Lahore, 1973.
* [Chopra 77] The Punjab as a sovereign state, Gulshan Lal Chopra, Al-Biruni , Lahore, 1977.
* Patwant Singh. 1999. ''The Sikhs''. New York: Doubleday. ISBN 0-385-50206-0.
* The evolution of Heroic Tradition in Ancient Panjab, 1971, Buddha Parkash.
* Social and Political Movements in ancient Panjab, Delhi, 1962, Buddha Parkash.
* History of Porus, Patiala, Buddha Parkash.
* History of the Panjab, Patiala, 1976, Fauja Singh, L. M. Joshi (Ed).
 
== Tagairtí ==