Imeacht na nIarlaí

Ainm coitianta is ea "Imeacht na nIarlaí" ar imeacht Aodh Uí Néill (Iarla Thír Eoghain) agus Ruairí Uí Dhomhnaill (Iarla Thír Chonaill), sa bhliain 1607 agus suas le 100 duine eile in éindí leo.[1][2] Chuir na huaisle Gaelacha fúthu ar an Mór Roinn, go háirithe i dtíortha Chaitlicigh na hEorpa, ar nós na Fraince agus na Spáinne. 'Teitheadh na nIarlaí' a thugtar air freisin.[3]

Imeacht na nIarlaí (léarscáil)
Aodh Uí Néill (Iarla Thír Eoghain)

Éascaíodh Plandáil Uladh dá barr.

Cuimneachán inniu, Ráth Maoláin

CúlraCuir in Eagar

Ba iad Aodh Ó Néill, iarla Thír Eoghain, agus Aodh Rua Ó Domhnaill na cinnirí a bhí ar na Gaeil le linn Chogadh na Naoi mBliana.

Tar éis Chath Chionn tSáile i 1601, chúlaigh taoisigh na nGael go Cúige Uladh, agus ghéilleadar do na Sasanaigh i 1603.

Lean na coilínithe orthu á gciapadh áfach mar gur shíl siad go raibh an Leasrí ró-bhog ar na daoine a chuir cogadh orthu. Sa deireadh bheartaigh Ó Néill agus Ruairí Ó Domhnaill, a bhí ina chomharba ar Aodh Rua, ar imeacht as a dtailte.

ImeachtCuir in Eagar

Ba é Cúchonnacht Mag Uidhir, Tiarna Fhear Manach, a d'eagraigh an turas. Tháinig long Bhriotánach go Loch Suilí i bhfíorthuaisceart na tíre, agus tugadh nócha duine ar bord chun na Spáinne. (D'imigh Aodh Rua Ó Dónaill chun na Spáinne sa bhliain 1602, áit a bhfuair sé bás).

Ar an 14 Meán Fómhair 1607, sheol na taoisigh deireanacha amach as Cuan Suillí Móire chun na deoraíochta. Is sa Fhrainc a thánadar i dtír ar 4 Deireadh Fómhair, de bharr drochaimsire, i Quilleboeuf, sa Fhrainc, idir Le Havre agus Rouen. Níor chuir na Francaigh fáilte rompu áfach.

Chaitheadar an Geimhreadh sa Lobháin bhFlóndras, áit a raibh coláiste Éireannach nuabhunaithe ag na Proinsiasaigh. D'fhan cuid acu ansin i , chuaigh cuid acu in airm na Spáinne. Ach shroich Ó Néill agus Ó Domhnaill an Róimh in Earrach na bliana 1608, áit a bhfuair Ó Néill bás i 1616.

IarmhairtíCuir in Eagar

Imeacht na nIarlaí nó Teitheadh na nIarlaí mar a thugtar air freisin, léiriú is dócha ar chastacht an scéil. Cé go bhfuaireadar tearmann ar an mhór-roinn, ní raibh aon chúnamh míleata ar fáil ann dóibh.

Tháinig leis deireadh le réim na nGael in Ulaidh, an ceantar ba Ghaelaí sa tír ag an am. Déanadh plandáil ansin ar sé chontae sa Tuaisceart.

NaiscCuir in Eagar

Naisc SheachtrachaCuir in Eagar

TagairtíCuir in Eagar

  1. cogg.ie. "Lámhleabhar". Dáta rochtana: 2020.
  2. donegalcoco.ie/. "Document Study Pack". Dáta rochtana: 2021.
  3. irishtimes.com (Ean 24, 2007). "Anluain Imeacht an Iarla". Dáta rochtana: 2020.
  4. historyireland.com. "Cuntas Thaidhg Uí Chianáin ar Thuras Deoraíochta na dTaoiseach Ultach, 1607–8". Dáta rochtana: 2020.