An Chordastáin

réigiún sa Meánoirthear

Is críoch gheo-chultúrtha atá sainmhínithe go garbh san Iarthar é an Chordastáin (Coirdis: Kurdistan, کوردستان [ˌkʊɾdɪˈstɑːn] san iarthar na hÁise ina bhfuil daonra mórlach feiceálach ag muintir na Coirdis agus tá an cultúr Coirdis, teangacha agus féiniúlacht náisiúnta bunaithe go stairiúil.[1][2] Go geografach, cuimsíonn an Chordastáin go garbh na Zagros thiar thuaidh agus thoir na Taurus.[3]

Infotaula de geografia políticaAn Chordastáin
Flag of Kurdistan.svg
Kurdish-inhabited area by CIA (1992) box inset removed.jpg
Edit the value on Wikidata

Suíomh
 37°N 43°E / 37°N 43°E / 37; 43
Daonra
Iomlán 28,000,000 (2014) Edit the value on Wikidata
Tíreolaíocht
Achar dromchla 440,000 km² Edit the value on Wikidata

Cuimsíonn an Chordastáin na ceithre réimse seo a leanas go ginearálta: Bakûr (Tuaisceart na Chordastáin, oirdheisceart na Tuirce), Deiscirt an Chordastáin (tuaisceart na hIaráice), Oirthear na Chordastáin (iarthuaisceart na hIaráine), agus Iarthar na Chordastáin (Rojava, tuaisceart na Siria).[4][5] Cuimsíonn roinnt sainmhínithe codanna de Transcaucasia theas.[6] Féachann eagraíochtaí náisiúnaithe Coirdis áirithe le náisiún stáit neamhspleách a chruthú ina mbeidh tromlach Coirdis i gcuid de na ceantair seo nó iad go léir, agus cuid eile i mbun feachtais ar son níos mó neamhspleáchais laistigh de na teorainneacha náisiúnta atá ann.[7]

Go stairiúil, fianaíodh an focal "Chordastáin " den chéad uair i gcriostal Seljuk ón 11ú haois.[8] Cé go raibh líon mór ríoraí Coirdigh díchosúla, emirates, príomhoidí agus taoisigh bunaithe ón go dtí an 19ú haois. Ó thaobh riaracháin de, bunaíodh 20ú haois ceantair ghearrthéarmacha Ríocht na Chordastáin (1921–1924), Kurdistansky Uyezd ("An Chordastáin Dearg", 1923-1929), Poblacht Ararat (1927-1930), agus Poblacht Mahabad (1946).

Faoi láthair, tá na Coirdíní i dTuaisceart na Chordastáin ag troid i gcoinne neamhspleáchais stát na Tuirce ó na 1980idí. Ghnóthaigh Deisceart na Chordastáin stádas uathrialach tar éis Chogadh na Murascaille, agus athdheimhníodh a stádas mar réigiún uathrialach na Cordastáine laistigh de phoblacht cónaidhme na hIaráice i 2005. Bhí na Coirdíní a bhí ag troid i gCogadh cathartha na Siria in ann smacht a fháil ar chodanna móra de thuaisceart na Siria agus réigiúin féinrialaithe a bhunú i Riarachán Uathrialach i dTuaisceart agus in Oirthear na Siria, áit a n-iarrann siad uathriail sa tSiria cónaidhme tar éis an chogaidh.[9] Tá Cúige Chordastáin san Iaráin freisin, ach níl sí féinrialaithe.

Avroman in Oirthear na Chordastáin


  1. "Jewish Subjects and Their Tribal Chieftains in Kurdistan: A Study in Survival" (2007): 1–2. Leiden, The Netherlands: BRILL. “Kurdistan was never a sovereign state, though the area with an ethnic and linguistic majority of Kurdish population is defined as Kurdistan.” 
  2. M. T. O'Shea, Trapped between the map and reality: geography and perceptions of Kurdistan, 258 pp., Routledge, 2004. (see p. 77)
  3. Kurdistan[nasc briste go buan], Britannica Concise.
  4. "Kurds, Kurdistān" (2002). Encyclopaedia of Islam. BRILL. “At present, the different provinces of Kurdistān cover around 190,000 km2 in Turkey, 125,000 km2 in Iran, 65,000 km2 in Irāḳ, and 12,000 km2 in Syria. The total area of Kurdistān can then be estimated at approximately 392,000 km2.” 
  5. Bengio, Ofra (2014). "Kurdish Awakening: Nation Building in a Fragmented Homeland". University of Texas Press. “Hence the terms: rojhalat (east, Iran), bashur (south, Iraq), bakur (north, Turkey), and rojava (west, Syria).” 
  6. "Kurdistan" (2014). World Encyclopedia. Oxford University Press. “Extensive mountainous and plateau region in sw Asia, inhabited by the Kurds and including parts of E Turkey, NE Iran, N Iraq, NE Syria, S Armenia and E Azerbaijan.” 
  7. Hamit Bozarslan “The Kurdish Question: Can it be solved within Europe?”, page 84 “The years of silence and of renewal” in Olivier Roy, ed. Turkey Today: A European Country?.
  8. Mitchell, 2010.
  9. Tá ort na shonrú' 'teideal = agus' 'url = nuair a úsáideann {{ lua idirlín}}."".