An Iaráic

tír in Iarthar na hÁise

Tír sa Mheánoirthear agus in iardheisceart na hÁise í Poblacht na hIaráice. Tá sí ag críochantaíocht leis an Araib Shádach agus le Cuáit theas, leis an Tuirc sa tuaisceart, leis an Siria san iarthuaisceart, leis an Iordáin san iarhar, agus leis an Iaráin san oirthear. Thugtaí an Mheaspatáim ar an dúiche seo.

Infotaula de geografia políticaAn Iaráic
Bratach na hIaráice Armas na hIaráice
Bratach na hIaráice Cuir in eagar ar Wikidata Armas na hIaráice Cuir in eagar ar Wikidata
Shar Park (6556994591).jpg
Cuir in eagar ar Wikidata

Aintiún Mawtini Cuir in eagar ar Wikidata

Mana «Takbir (en) Aistrigh» Cuir in eagar ar Wikidata
Suíomh
Iraq (orthographic-projection).svg
 33°N 43°E / 33°N 43°E / 33; 43

Príomhchathair Bagdad Cuir in eagar ar Wikidata
Daonra
Iomlán 38,274,618 (2017) Cuir in eagar ar Wikidata
Teanga, nó leagan teanga An Araibis
An Choirdis Cuir in eagar ar Wikidata
Reiligiún An tIoslam Cuir in eagar ar Wikidata
Tíreolaíocht
Cuid de An Meánoirthear agus Western Asia (en) Aistrigh Cuir in eagar ar Wikidata
Achar dromchla 437,072 km² Cuir in eagar ar Wikidata
Pointe is airde Cheekha Dar (en) Aistrigh (3,611 m) Cuir in eagar ar Wikidata
Ar theorainn le
Sonraí stairiúla
Leanann sé/sí Coalition Provisional Authority (en) Aistrigh Cuir in eagar ar Wikidata
Cruthú 1932
Eagraíocht pholaitiúil
Córas rialtais poblacht chónaidhme Cuir in eagar ar Wikidata
Comhlacht reachtach Council of Representatives of Iraq (en) Aistrigh Cuir in eagar ar Wikidata
• Uachtarán na hIaráice Cuir in eagar ar Wikidata Barham Salih (Deireadh Fómhair 2, 2018) Cuir in eagar ar Wikidata
• Príomh-Aire na hIaráice Cuir in eagar ar Wikidata Mustafa Al-Kadhimi (Bealtaine 7, 2020) Cuir in eagar ar Wikidata
Eacnamaíocht
Airgeadra Iraqi dinar (en) Aistrigh Cuir in eagar ar Wikidata
Aitheantóir tuairisciúil
Lonnaithe i gcrios ama
Fearann Idirlín barrleibhéil .iq Cuir in eagar ar Wikidata
Glaochód +964 Cuir in eagar ar Wikidata
Uimhir theileafóin éigeandála 112, 104, 115, 122 agus 100 Cuir in eagar ar Wikidata
Fuaimniú agus Cuir in eagar ar Wikidata
Eile

Suíomh gréasáin gds.gov.iq Cuir in eagar ar Wikidata
Léarscáil

StairCuir in Eagar

Ba i réigiún na Measapatáime, idir an Eofrait agus an Tígris, a cuireadh tús le roinnt de na sibhialtachtaí is ársa ar domhan, na Suiméaraigh, na Bablóinigh agus na hAsaírigh. Tar éis a bheith faoi cheannas na Peirse ar feadh i bhfad, ghabh na hArabaigh seilbh ar an réigiún sa bhliain 656, agus aistríodh an Chailifeacht go dtí an chathair nua í mBagdad sa bhliain 762 (in aice leis an Bhablóin ársa). Bhí Bagdad ina príomhchathair don domhan Arabach ar feadh na gcéadta bliain go dtí gur chuir an Impireacht Otamánach an ceantar faoi chois sa bhliain 1534.

Cogadh Iaráin - IaráicCuir in Eagar

Ar an 22 Meán Fómhair 1980, bhris cogadh amach idir an Iaráin agus an Iaráic. Rinne Saddam Hussein ionradh ar an Iaráin.

Maraíodh 1,000,000 ar an dá thaobh[1].

Chuir na Náisiún Aontaithe deireadh leis an doirteadh fola sa bhliain 1988[2].

Cogadh na MurascailleCuir in Eagar

Ar an 2 Lúnasa 1990 nuair a thug Saddam Hussein an t-ordú ionsaí a dhéanamh ar Chuáit.

Thosaigh an Cogadh na Murascaille dá bharr Bhí an bua ag na gComhguallithe sa deireadh ar an 28 Feabhra 1991, ach níor cuireadh an ruaig ar Saddam Hussein. Agus iad ag teitheadh ó Chuáit, dhóigh na hIarácaigh a lán de na tobair ola atá go flúirseach sa tír seo.

Cogadh na hIaráiceCuir in Eagar

Ar an 19 Márta 2003 chuir an chomhghuáillíocht tús leis an gcogadh in aghaidh na hIaráice. Chuaigh Tony Blair agus George W. Bush glan i gcoinne na tuairime a bhí ag na Náisiúin Aontaithe gur cheart fanacht níos faide agus nár cheart ionsaí a dhéanamh ar an Iaráic de bharr na tubaiste a d’fhéadfadh tarlú.[3]

Is iomaí tuairim fós faoi cad chuige a rinne siad é, agus cé atá freagrach as an gcinneadh tubaisteach sin.[4]

Cogadh catharthaCuir in Eagar

I mí Aibreáin 2010, chuir WikiLeaks físeán d'eachtra a tharla sa bhliain 2007 inar mharaigh fórsaí SAM sibhialtaigh hIaráice agus iriseoirí, ar a dtugtar Collateral Murder.

 
Feabhra, 1991: Chuir fórsaí míleata Saddam Hussein olacheantair Chuáit le tine.

TagairtíCuir in Eagar

  1. https://www.britannica.com/event/Iran-Iraq-War
  2. Mícheál Bréartúin.  "Ar Deoraíocht sa Bhaibealóin: Sleachta as dialann na hIaráice". Feasta 53 (2),  1 Feabhra 2000  lch 17-19. http://www.feasta.ie
  3. beo.ie, EAGRÁN 24 · AIBREÁN 2003
  4. Beo.ie EAGRÁN 108 · AIBREÁN 2010