Fealsamh, dlíodóir agus polaiteoir Sasanach ab ea Sir Francis Bacon, an chéad bhíocunta St Alban (22 Eanáir 15619 Aibreán 1626).

Francis Bacon
Somer Francis Bacon.jpg
Ball Parlaiminte i bParlaimint Shasana


Ball de Pharlaimint 1593


District: Middlesex (en) Aistrigh
Member of the 1597-98 Parliament (en) Aistrigh


District: Ipswich (en) Aistrigh, Southampton (en) Aistrigh
Member of the 1601 Parliament (en) Aistrigh


District: Ipswich (en) Aistrigh, St. Albans (en) Aistrigh
Member of the 1604-11 Parliament (en) Aistrigh


District: Ipswich (en) Aistrigh, St. Albans (en) Aistrigh
Member of the 1589 Parliament (en) Aistrigh


District: Liverpool (en) Aistrigh
Ball de Pharlaimint 1584-85


District: Weymouth and Melcombe Regis (en) Aistrigh, Gatton (en) Aistrigh
Member of the 1586-87 Parliament (en) Aistrigh


District: Taunton (en) Aistrigh, Weymouth and Melcombe Regis (en) Aistrigh
Member of the 1614 Parliament (en) Aistrigh


District: Cambridge University (en) Aistrigh, Ipswich (en) Aistrigh, St. Albans (en) Aistrigh
Ball de Pharlaimint 1572-83


District: Bossiney (en) Aistrigh
Ard-Aighne Shasana agus na Breataine Bige

1613 - 1617
Sir Henry Hobart, 1st Baronet (en) Aistrigh - Henry Yelverton (en) Aistrigh
Saol
Eolas breithe York House, Strand (en) Aistrigh, Eanáir 22, 1561
Náisiúntacht Ríocht Shasana
Grúpa eitneach Sasanaigh
Bás Highgate, Aibreán 9, 1626 (Julian)
Áit adhlactha Hertfordshire
Na cúinsí a bhaineann lena b(h)ás bás nádúrtha (niúmóine)
Muintir
Athair Nicholas Bacon
Máthair Anne Bacon
Céile/Céilí Alice Barnham (en) Aistrigh  (Bealtaine 10, 1606 -  1625)
Siblíní
Oideachas
Alma mater Choláiste na Tríonóide
University of Poitiers (en) Aistrigh
Teangacha An Laidin
An Béarla
Múinteoirí John Whitgift (en) Aistrigh
Gairm
Gairm fealsamh, scríbhneoir, breitheamh, polaiteoir, dlíodóir agus astralaí
Duais
Ballraíocht Gray's Inn (en) Aistrigh
Gluaiseacht Eimpíreachas
Creideamh
Reiligiúin Anglacánachas
Francis Bacon Signature.svg
18 bliain d'aois
le John Vanderbank, 1731, bunaithe ar phicitiúr timpeall 1618

SaolCuir in Eagar

I gColáiste na Trionóide, Cambridge, Ollscoil Poitiers agus Ósta Gray a cuireadh oideachas air.

Glaodh chun an Bharra air sa bhliain 1582.

Toghadh chun Theach na dTeachtaí é sa bhliain 1581. Bhí sé ar thús cadhnaíochta i measc na bhfeisirí go dtí gur uaislíodh é sa bhliain 1618.[1] Mar sin féin, le linn d'Eilís bheith i réim, is beag a fuair sé de bharr na iarrachtaí a rinne sé bheith mór leis an mBanríon, cé gurbh é an chéad duine riamh ar tugadh "Abhcóide na Banríona" air agus ar tugadh paitinn tosaíochta dó, sa bhliain 1597.

Ag an am sin, bhí aithne air mar dhuine a mbíodh athchóiriú agus simpliú an dlí á moladh aige, in éineacht le saoirse sibhialta agus saoirse reiligiúin. Bhí sé i measc na gcéad daoine a mhol go n-aontófaí Sasana, Alban agus Éire agus go mbunófaí coilíneachtaí Sasanacha i Meiriceá Thuaidh.[1]

Chuaigh sé ar sochar dó tar éis do Shéamas I teacht i gcoróin. Bhí sé ina Ard-Aighne ó 1613 go 1618 agus ina Ard-Seansailéir ó 1618 go 1621.

 
1621ː Bacon i dTeach na dTeachtaí

Cuireadh as oifig é mar gheall ar líomhaintí éillithe, ar chuir a chéile comhraic fadtéarmach An Ridire Edward Coke tús leo. Bítear ag cur is ag cúiteamh fós faoi cad chuige ar admhaigh sé go raibh sé ciontach. Gearradh fíneáil £40,000 air agus cuireadh i dTúr Londan é ar chaoithiúlacht an rí. Cé gur ligeadh amach é tar éis cúpla lá, ní raibh seans ar bith aige oifig poiblí a bhaint amach arís.

Le linn an díomhaointis éigeantaigh seo, dhírigh Bacon isteach ar a chuid gníomhaíochtaí léannta.

SmaoineamhCuir in Eagar

 
Bean Bacon, Alice Barnham[2]

Sa lá atá inniu ann, is mó atá aithne air mar gheall ar an méid a rinne sé ar son fhealsúnacht (agus cleachtadh) eolaíocht na linne seo, mar dhuine a mhol an sceipteachas, an bhreathnóireacht agus an réasúnaíocht ionduchtach mar an t-aon bhunús amháin leis an eolas eolaíochta.[1]

 
Dealbh Francis Bacon, Gray's Inn

Aistí an-dlútha a scríobh sé.[3] Thionscain sé modh ionduchtach na heolaíochta turgnamhaí don fhealsúnacht. Chríochnaigh sé dhá chuid dá iarracht chun eolas an duine a atheagrú,

  • Novum Organum (Orgán Nua, 1620), agus
  • De Augmentis Scientiarum (Ar Argóintí na nEolaíochtaí, 1623),

a thug spreagadh láidir don mhodh eolaíoch mionscrúdaithe a d'fhás ina dhiaidh sin.

Scríobh sé The New Atlantis (Atlantas Nua, 1627), cur síos ar útóipe a bhí bunaithe ar phrionsabail eolaíochta.

Síltear go forleathan go raibh tionchar mór ar an dlí coiteann — thar na céadta bliain ina dhiaidh sin, ar a laghad — ag na hiarrachtaí a rinne sé úsáid a bhaint as na modhanna céanna chun teacht ar na prionsabail agus na rialacha atá taobh thiar de.[1]

Féach freisinCuir in Eagar

TagairtíCuir in Eagar

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 Scoil Dlí, COBÁC (2018). "Francis Bacon". Dáta rochtana: 2021.
  2. "Life of Alice Barnham". sirbacon.org. Dáta rochtana: 2021-04-10.
  3. Matt Hussey (2011). "Fréamh an Eolais" (Coiscéim).