Is éard is Heipitíteasan galar buí ann ná athlasadh an ae, arb é is príomhthréith ann ná cealla athlastacha a bheith i láthair i bhfíochán an orgáin. Athlasadh san ae ar víreas is bun leis[1]. Is iad na víris is coitianta ná heipitíteas A, heipitíteas B agus heipitíteas C.

Teimpléad:WD Bosca Sonraí GalarHeipitíteas
cuir in eagar
Cineál liver disease (en) Aistrigh, athlasadh agus liver symptom (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Speisialtacht leighis gaistreintreolaíocht, heipiteolaíocht, galair thógálacha, internal medicine (en) Aistrigh agus family medicine (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Cóireáil chliniciúil
Comharthaí buíochán, anorexia (en) Aistrigh, pian sa bholg agus hepatomegaly (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Scrúduithe Tástáil fola agus liver biopsy (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Pataigineas
Aimhreas ae Edit the value on Wikidata
De bharr Hepatitis B virus, Alcólachas, nimhiú, autoimmunity (en) Aistrigh, Hepatitis delta virus, Hepatitis A virus, Víreas Heipitíteas C agus Hepatitis E virus Edit the value on Wikidata
Éifeacht ciorróis Edit the value on Wikidata
Aicmiú
ICD-10 K73.9 Edit the value on Wikidata
ICD-9 570, 571.4, 571.40 agus 571.41 Edit the value on Wikidata
CIAP D72 Edit the value on Wikidata
Acmhainní seachtracha
Enciclopèdia Catalana 0113857 Edit the value on Wikidata
DiseasesDB 20061 Edit the value on Wikidata
MedlinePlus 001154 Edit the value on Wikidata
MeSH D006505 Edit the value on Wikidata
UMLS CUI C0019158, C0149519, C0019189, C0001308 agus C0019158 Edit the value on Wikidata
DOID DOID:2237 Edit the value on Wikidata

TréitheCuir in Eagar

Is féidir leis an ngalar a bheith féinteorannaithe, ag cneasú leis féin nó is féidir leis an ngalar dul chun cinn ag fágáil colm ar an ae.

Bíonn Heipitíteas géar nuair a mhaireann sé níos lú ná sé mhí agus ainsealach nuair a leanann sé níos faide na sin. Is cúis le grúpa de víreas, a dtugtar víris heipitítis orthu, formhór na gcásanna ar fud an domhain.

Is féidir le tocsainí (alcól ach go háirithe), ionfhabhtuithe eile nó ón bpróiseas uath-imdhíonachta freisin a bheith freagrach as Heipitíteas.

Féadfaidh ionfhabhtú fochliniciúil a bheith i gceist leis an ngalar nuair nach mothaíonn an duine tinn.

Éiríonn an t-othar tinn agus bíonn airíonna siomptómacha ag gabháil leis nuair atá laghdaithe ar chumas an ae; substaintí dochracha a ghlanadh amach, comhdhéanamh na fola a rialú, agus táirgeadh domlais chun cabhrú le díleá i measc rudaí eile.

 
Heipitíteas ionfhabhtaíoch nó Heipitíteas A

Cineálacha Éagsúla HeipitítisCuir in Eagar

Tá cineálacha éagsúla heipitítis ann, mar atá;

  • A (Heipitíteas ionfhabhtaíoch). Faightear heipitíteas A trí uisce nó bia truaillithe a ionghabháil. Tarlaíonn galar géar dá thoradh, le fiabhras, masmas, tuirse, is buíochán. Is féidir go mbeidh an t-othar lagaithe ar feadh cuid mhaith míonna, agus go bhfaighidh seanduine bás uaidh. Ní bhíonn torthaí fadsaolacha ar dhaoine a thagann slán uaidh. Is scéal eile é maidir le heipitíteas B agus C, galair nimhiúla thógálacha.
  • Heipitíteas B agus heipitíteas C.Faightear heipitíteas B agus C ó fhuil nó sreabháin cholainne thruaillithe, go díreach (mar shampla, ó shnáthaid nó i bhfuilaistriú) nó trí chomhriachtain. Galair ghéara cosúil le heipitíteas A is ea iad, ach déantar dochar buan don ae agus tarlaíonn cioróis is ailse mar thoradh orthu. Cuireann siad tús le timpeall 80% d'ailsí an ae, agus gach bliain maraíonn siad cúpla milliún duine ar fud an Domhain. Meastar go bhfuil an baol d'fhiaclóir 5 oiread níos mó ná don ghnáthduine, de bhrí go mbíonn sé ag láimhseáil suas le 20 othar in aghaidh an lae, ag teacht i dteagmháil le sreabháin cholainne mar fhuil is seile na n-othar. Bíonn baol freisin do theicneoirí fiaclacha a thagann i dteagmháil le múnluithe ó na hothair, fiú i bhfad tar éis don sreabhán triomú, mar go bhfanann an víreas nimhiúil tríd an bpróiseas seo. Ar ámharaí an tsaoil, tá ionaclú éifeachtach ar fáil i gcoinne heipitíteas B, agus tá sé práinneach go nglacfaidh teicneoirí atá i mbaol leis.
  • D.
  • E.

TéarmaíochtCuir in Eagar

Is é an t-ainm sa tSean-Ghréigis ná hepar (ἧπαρ), ón bpréamh hepat-(ἡπατ-), rud a chiallaíonn ae, agus ciallaíonn an t-iarmhír -íteas "athlasadh" (c. 1727) [2].

EipidéimeolaíochtCuir in Eagar

 
Eipidéimeolaíocht Heipitíteas B

Reáchtáiltear an Lá Domhanda in aghaidh an Heipitítis ar an 28 Iúil gach bliain. Pléann na saineolaithe an chaoi inar féidir le tíortha an faireachas ar ghalair a fheabhsú i leith an heipitítis víreasaigh, faireachán a dhéanamh ar an dul chun cinn i dtreo díothú an heipitítis, agus freagairt níos fearr don heipitíteas i measc daoine a insteallann drugaí iontu féin.[3]

Naisc sheachtrachaCuir in Eagar

TagairtíCuir in Eagar

  1. Hussey, Matt (2011). "Fréamh an Eolais". 
  2. Online Etymology Dictionary
  3. ECDC (2017). "VEID, ionfhabhtuithe gnéas-tarchurtha agus heipitíteas víreasach: HSH". Dáta rochtana: 2019.