Inis Ceithleann
Enniskillen
RedDot.png
NorthernIrelandFermanaghBorough.png
WGS-84 (Comhordanáidí GPS)
54.345° N 7.64° W
Daonra (2001) 13,599
Dífhostaithe 5.2% (aois 16-74)
Creideamh Caitlicigh 61.5%,
Protastúnaigh 36.3%
Comhairle Áitiúil Comhairle Cheanntar Fhear Manach
Ceanntar Parlaiminte Fear Manach agus Thír Eoghain Theas
Ball Parlaiminte Michelle Gildernew (SF, 38.2%)
Contae Contae Fhear Manach
Cúige Ulaidh

Is í Inis Ceithleann (Enniskillen) an príomhbhaile atá i gContae Fhear Manach.[1] Is baile agus paróiste sibhialta í Inis Ceithleann i dTuaisceart Éireann. Tá sé suite go díreach i lár an chontae, idir na codanna uachtaracha agus íochtaracha de Loch Éirne.

Inis Ceithleann

Tá timpeall 14,000 duine ina gconaí sa bhaile féin. [2]







Stair agus áiteanna stairiúlaCuir in Eagar

Arn an 8 Samhain 1987, ag 10:43 AM, phléasc buama IRA. [3]Tugtar 'Buamáil Lá Cuimhneacháin' air freisin. Maraíodh aon duine dhéag agus gortaíodh trí scór. Bhí searmanas comórtha ar siúl. (3) Dúirt an IRA gur iarracht a bhí sa bhuamáil saighdiúirí na Breataine a mharú. Phléasc an buama in aice le cuimhneachán cogaidh an bhaile (cuimhneachán) le linn searmanas Dé Domhnaigh Cuimhneacháin, a bhí á reáchtáil chun comóradh a dhéanamh ar mharú cogadh míleata na Breataine.

 
Buamáil Lá Cuimhneacháin





Caisleán Inis CeithleannCuir in Eagar

Tógadh Caisleán Inis Ceithleann, atá suite in aice le hAbhainn an Éirne i gContae Fhear Manach, beagnach 600 bliain ó shin ag rialú na Maguire Gaelacha.

 
Caisleán Inis Ceithleann

Is é Caisleán an foirgneamh is sine sa bhaile. [4]

Uaimheanna Marble ArchCuir in Eagar

Uaimheanna Marble Arch ar cheann de na pluaiseanna seó is fearr san Eoraip, rud a thugann deis do chuairteoirí fo-dhomhan nádúrtha, suimiúil na n-aibhneacha, na n-easanna, na gconairí foirceanta agus na ndlísheomraí ard a fhiosrú. [5]

 
Uaimheanna Marble Arch






SpórtCuir in Eagar

CLGCuir in Eagar

Tá nasc láidir ag an mbaile le CLG (Cumann Lúthchleas Gael). Is iad ainmneacha an dá fhoireann ná 'Enniskillen Rangers' agus 'Enniskillen Town United F.C'. Bhuaigh 'Enniskillen Rangers' an Chorn Sóisearach na hÉireann. D’imir said I gcoinne 'Hill Street', dé Luain, 1 Bealtaine. Bhuaigh said 5-1. Imríodh an cluiche ag an Staid Peile Náisiúnta ag Páirc Windsor I mBéal Feirste.  [6]

An pheil ghaelachCuir in Eagar

Bunaíodh an club Cumann Lúthchleas Gael é Inis Ceithleann I 1927. Imríonn said na gcluichí baile ag Páirc Brewster, Inis Ceithleann.

RugbaíCuir in Eagar

Bunaíodh Club Rugbaí Inis Ceithleann I 1925.[7] Faoi láthair, cuireann an club 4 fhoireann fir sinsearacha, foirne ban sinsearach, raon d'fhoirne óige fireanna agus baineanna, ar fháil. Bhuaigh Enniskillen XV Corn na gCailte Uladh i séasúr 2018/19, agus bhuaigh siad Baile an Chláir 19-0. Tá an fhoireann ag imirt faoi láthair i Roinn 1 Chraobh Rugbaí Uladh Kukri. Bunaíodh an club rugbaí an 28 Lúnasa 1925, nuair a d'fhreastail 37 ar chruinniú i Halla Bhaile Inis Ceithleann. Aontaíodh an t-ainm Club Rugbaí Inis Ceithleann agus ghlac an club le rialacha Ollscoil Bhaile Átha Cliath. Imríodh an chéad chluiche ar 30 Meán Fómhair 1925 i gcoinne Bhéal Átha Seanaidh i gContae Dhún na nGall.

 
Club Rugbaí Inis Ceithleann






Daoine cáiliúlaCuir in Eagar

  • Samuel Beckett, drámadóir, a fuair oideachas i Scoil Ríoga Portora.
  • Eric Bell, faighteoir na Crois Victoria.
  • Denis Burkitt, FRS, máinlia agus eipidéimeolaí.
  • Declan Burns, lúthchleasaí cadhcála Éireannach, ionadaí trí uaire Oilimpeacha na hÉireann agus iar-Superstars Domhanda
  • Roy Carroll, cúl báire a imríonn ar Lin. F.C. agus ar chuir Tuaisceart Éireann teorainn leis.
  • Adrian Dunbar, aisteoir, a rugadh agus a tógadh i Inis Ceithleann.
  • Claire Falconer, aisteoir agus péintéir.
  • Gordon Wilson, feachtasóir síochána agus seanadóir na hÉireann.
  • Joan Trimble, pianódóir agus cumadóir
  • William Scott, ealaíontóir
  • Frank Ormsby, file
  • Seán Quinn, fiontraí agus fear is saibhre in Éirinn roimhe seo (ó Dhoirelin ó dhúchas)
  • Ciarán McMenamin, aisteoir teilifíse
  • Lisa McHugh, amhránaí ceoil tíre; rugadh sí i nGlaschú, Albain, bhog sí go hInis Ceithleann mar dhuine fásta.


OideachasCuir in Eagar

Tá go leor scoileanna agus coláistí i gceantar Inis Ceithleann agus timpeall air, ón mbunleibhéal go dtí an dara leibhéal, lena n-áirítear roinnt coláistí breisoideachais ar nós an choláiste theicniúil.

Tá a lán bunscoileanna, mar shampla, Bunscoil Chomhtháite an Éirne, Múnla bunscoil, Bunscoil na Tríonóide Naofa, Bunscoil Chuimhneacháin Jones agus Bunscoil Mhuileann na Sléibhe.

Tá a lán meánscoileanna; Coláiste Comhtháite an Éirne, Coláiste Devenish, Scoil Gramadaí Ríoga Inis Ceithleann, Mount Lourdes Inis Ceithleann; scoil ghramadaí chailíní cailíní, Coláiste Mhichíl; scoil ghramadaí na mbuachaillí, Coláiste Naomh Fanchea agus Coláiste Naomh Seosamh.

Tá dhá choláiste in Inis Ceithleann. Tá Campas Inis Ceithleann an Choláiste Talmhaíochta, Bia agus Fhiontair Thuaithe (CAFRE), Campas Inis Ceithleann Coláiste an Iardheiscirt. [8]


TaistealCuir in Eagar

An tIarnródCuir in Eagar

Nasc línte iarnróid ó stáisiún iarnróid Inis Ceithleann an baile le Doire ó 1854, Dún Dealgan ó 1861, Bun Dobhráin ó 1868 agus Sligeach ó 1882. Faoi 1883 ghlac Mór-Iarnród an Tuaiscirt (Éire) leis na línte go léir seachas Iarnród Shligigh, Liatroma agus an Tuaiscirt. d'fhan sé neamhspleách ar feadh a saoil. I nDeireadh Fómhair 1957 dhún Rialtas Thuaisceart Éireann an líne GNR, rud a chuir ar chumas an SL & an NCR é a leanúint agus chuir iachall air deireadh a chur leis.


Bus

Cuireann 'Ulsterbus' agus 'Bus Éireann', ó stáisiún bus Inis Ceithleann, seirbhís bhus go hInis Ceithleann. Reáchtálann busanna Goldline Uimhir 261, 261b agus X261 ó Bhéal Feirste go hInis Ceithleann. Ritheann Bealach 30 Bus Éireann ó Dhún na nGall go hAerfort Bhaile Átha Cliath / Cathair Bhaile Átha Cliath trí Inis Ceithleann.

 
Busáras Inis Ceithleann

BótharCuir in Eagar

Tá an baile ar phríomhbhealach A4 / N16 a nascann Béal Feirste agus Sligeach, agus ar an bpríomhbhealach idir Baile Átha Cliath agus Béal Átha Seanaidh, an N3 / A46 / A509.

TagairtíCuir in Eagar