Gabhrán mac Domhanghairt

Rí Dhál Riada i lár na 6ú haoise
(Athsheolta ó Cenél nGabráin)

Rí Dhál Riada san Albain agus oirthuaisceart Éireann i lár na 6ú haoise ba ea Gabhrán mac Domhanghairt (Sean-Ghaeilge Gabrán mac Domangairt[1]) nó Gabhrán Fealltóir. Sinsear eapainmneach an Chineáil Ghabhráin (Cenél nGabráin) ba ea é. Domangart Réti ba ea a athair.

Gabhrán mac Domhanghairt
Ríthe Dhál Riada

538 - 560
Comhghall mac Domhanghairt - Conall mac Comhghaill
Saol
Eolas breithe 6 century
Náisiúntacht Dál Riada
Bás 560
Muintir
Athair Domhanghart Réite
Páistí
Siblíní
Gairm
Gairm monarc

Ní fhaightear ach iontráil maidir le bás Gabhráin i n-annála Éireann agus na Breataine Bige.[2] B'fhéidir é go bhfuair sé bás i mbun imirce nó teite roimh Bridei mac Maelchon na gCruithneach, ach is dócha nach mór seo ach comhtharlúint.

Cineál GabhráinCuir in Eagar

Is í príomhthábhacht Ghabráin ná gurb é sinsear mar a mheastar an Chineáil Ghabhráin (Cenél nGabráin),[3] dream a bhíodh i gceannas an Dáil Riada go dtí blianta deiridh na 7ú haoise, agus and continued to provide kings thereafter. Rianaigh rithe na hAlban a dteaghlach trí Ghabhrán chuig a sheanathair Fearghas Mór, a mheastar chomh déanach agus na 16ú agus 17ú haoiseanna gur phríomhbhunaitheoir an rítheaghlaigh é, i bhfad i ndiaidh bhunús Gaelach na ríochta.

FoinsíCuir in Eagar

  • Adhamhnán Í Choilm Chille, Life of Saint Colm Cille, aistr. & eag. Richard Sharpe. Penguin, Londain, 1995. ISBN 0-14-044462-9
  • Bannerman, John, Studies in the History of Dalriada. Scottish Academic Press, Dún Éadain, 1974. ISBN 0-7011-2040-1
  • Lane, Alan & Campbell, Ewan, Dunadd: An early Dalriadic capital, Oxbow Books, Oxford, 2000. ISBN 1-84217-024-4
  • Sharpe, Richard, "The thriving of Dalriada" in Simon Taylor (eag.), Kings, clerics and chronicles in Scotland 500–1297. Four Courts, Baile Átha Cliath, 2000. ISBN 1-85182-516-9

TagairtíCuir in Eagar

  1. Annales Cambriae, B Text
  2. Faightear bás Gabhráin in iontráil (.i. bliain) 528 tar éis breith Chríost sna hannála Breatnaise, ach de réir athchruthú Phillimore den A-téacs, fuair sé bás sa bhliain AD 559.
  3. Féach Sharpe's alt le Sharpe maidir le Ioan mac Domhnaill mhic Ghabráin, níos 258 faoi Beatha le hÁdhamhnán Life. Níl ach tuairim í go bhfuil an Cineál Gabhráin ainmnithe as Gabrán mac Domhangairt.