B'é Laoiseach XIV nó mar is fearr aithne air, an "Grian-Rí"[1] (nó Louis-Dieudonné) (5 Meán Fómhair, 16381 Meán Fómhair, 1715) Rí na Fraince agus Rí Navarre ón 14 Bealtaine 1643 go lá a bháis.

Louis XIV na Fraince
Louis XIV.jpg
King of France and Navarre (en) Aistrigh

Bealtaine 14, 1643 - Meán Fómhair 1, 1715
Louis XIII na Fraince - Louis XV na Fraince
Saol
Eolas breithe Château de Saint-Germain-en-Laye (en) Aistrigh, Meán Fómhair 5, 1638
Náisiúntacht Ríocht na Fraince
Áit chónaithe Pálás Versailles
Teanga dhúchais An Fhraincis
Bás Pálás Versailles, Meán Fómhair 1, 1715
Áit adhlactha Baisleac Saint-Denis
Na cúinsí a bhaineann lena b(h)ás bás nádúrtha (Morgadh)
Muintir
Athair Louis XIII na Fraince
Máthair Anne of Austria
Céile/Céilí Maria Theresa of Spain (en) Aistrigh  (Meitheamh 9, 1660 -  Iúil 30, 1683)
Françoise d'Aubigné, Marquise de Maintenon (en) Aistrigh  (Deireadh Fómhair 10, 1683, Meitheamh 12, 1684 -  Meán Fómhair 1, 1715)
Páirtí/Páirtithe Louise de La Vallière (en) Aistrigh
Françoise-Athénaïs, marquise de Montespan (en) Aistrigh
Claude de Vin des Œillets (en) Aistrigh
Páistí
Siblíní
Treibh House of Bourbon in France (en) Aistrigh
Oideachas
Teangacha An Fhraincis
Gairm
Gairm polaiteoir, bailitheoir ealaíne, aisteoir agus monarc
Duais
Ballraíocht New Monarchs (en) Aistrigh
Creideamh
Reiligiúin Caitliceachas
Louis XIV Signature.svg

Thugtaí

  • "an Grian-Rí" (Le Roi Soleil as Fraincis) nó
  • Louis Mór (Louis le Grand) nó
  • An Monarc Mór (Le Grand Monarque)

ar Louis.

Chaith sé dhá bhliain déag is trí scór sa ríchathaoir, ní b'fhaide ná aon mhonarc eile san Eoraip ag an am.

Tús a ShaoilCuir in Eagar

Bhí sé ina Rí sular shlánaigh sé cúig bliana d'aois, ach ní bhfuair sé cumhachtaí an Rí i ndáiríre sular cailleadh an Príomh-Aire Jules Mazarin sa bhliain 1661.

 
Uacht Louis

Reiligiún agus CogaíCuir in Eagar

Is iomaí cogadh a chuir Louis XIV, cosúil leis an gCogadh Franc-Ollannach, Cogadh Léig Augsburg, agus Cogadh Chomharbas na Spáinne. Chaill na hUgóinigh a gceart nuair a chealaigh Louis XIV in 1685 Fógra Nantes (1598).[2]

Ach bhí cúrsaí an-chasta ann ar fad.[3] Bhí an cogadh in Éirinn sna 1690idí ina chuid de choimhlint níos mó san Eoraip chun cur i gcoinne Louis XIV arbh é an rialtóir ba chumhachtaí san Eoraip é an tráth sin. Bhí Liam ag troid ar son cúis Phrotastúnach ós rud é go raibh sé ag cur i gcoinne Louis, a cheap gur rialtóir mór Caitliceach é féin agus go raibh sé i gcoinne an Phrotastúnachais. Ach bhí Pápa na Róimhe, a bhí i gcoimhlint le Louis an tráth sin, i measc lucht tacaíochta Liam.

BásCuir in Eagar

Tháinig iscéime ar Louis agus fuair sé bás ar 1 Meán Fómhair 1715. Is éard a dúirt sé agus é ag fáil bháis ná: Tá mé ag imeacht anois, ach mairfidh an Stát i gcónaí (Fraincis: Je m'en vais, mais l'État demeurera toujours).

TagairtíCuir in Eagar

  1. ""an Grian-Rí"". téarma.ie. Dáta rochtana: 2019-09-01.
  2. Comhar (Iúil 2010). "Le Curé d'Ars. Comhar 70 (7), lch 18-19. Réamonn Ó Muireadhaigh.". Dáta rochtana: 2019.
  3. 100objects.ie. "King Williams Gauntlets". Dáta rochtana: 2019.