An Eilvéis

tír san Eoraip

Is tír bheag thalamhiata atá suite in iarthar na hEorpa í an Eilvéisan Eilbhéis (ainm oifigiúil: Cónaidhm na hEilvéise). Tá teorannacha aici leis an Ostair, le Lichtinstéin, leis an bhFrainc, leis an Iodáil, agus leis an nGearmáin.

Bosca Geografaíocht PholaitiúilAn Eilvéis
Schweizerische Eidgenossenschaft (de)
Confédération suisse (fr)
Confederazione Svizzera (it)
Confederaziun svizra (rm) Cuir in eagar ar Wikidata
Bratach Armas
Bratach Armas

AintiúnSwiss Psalm Cuir in eagar ar Wikidata

Mana«Unus pro omnibus, omnes pro uno (en) Aistrigh» Cuir in eagar ar Wikidata
Ainmnithe in ómósSchwyz Cuir in eagar ar Wikidata
Suíomh
Map
 46°47′55″N 8°13′55″E / 46.798562°N 8.231973°E / 46.798562; 8.231973

PríomhchathairBeirn Cuir in eagar ar Wikidata
Daonra
Iomlán8,902,308 (2023) Cuir in eagar ar Wikidata
• Dlús215.63 hab./km²
Teanga oifigiúilan Ghearmáinis
an Iodáilis
an Fhraincis
an Rómainis Cuir in eagar ar Wikidata
Tíreolaíocht
Achar dromchla41,285 km² Cuir in eagar ar Wikidata
Pointe is airdeDufourspitze (4,634 m) Cuir in eagar ar Wikidata
Pointe is ísleLake Maggiore (en) Aistrigh (193 m) Cuir in eagar ar Wikidata
Ar theorainn le
Sonraí stairiúla
Cruthú1 Lúnasa 1291
12 Meán Fómhair 1848
Saoire phoiblí
Eagraíocht pholaitiúil
Córas rialtaisdirectorial system (en) Aistrigh agus poblacht chónaidhme Cuir in eagar ar Wikidata
Comhlacht feidhmiúcháinSwiss Federal Council (en) Aistrigh Cuir in eagar ar Wikidata
Comhlacht reachtachFederal Assembly of Switzerland (en) Aistrigh Cuir in eagar ar Wikidata
• President of the Swiss Confederation (en) Aistrigh Cuir in eagar ar WikidataSwiss Federal Council (en) Aistrigh Cuir in eagar ar Wikidata
Údarás breithiúnach is airdeFederal Supreme Court of Switzerland (en) Aistrigh Cuir in eagar ar Wikidata
Eacnamaíocht
OTI ainmniúil807,706,035,352 $ (2022) Cuir in eagar ar Wikidata
Buiséad89,700,000,000 Fr (2024) Cuir in eagar ar Wikidata
Airgeadrafranc na hEilvéise Cuir in eagar ar Wikidata
Aitheantóir tuairisciúil
Lonnaithe i gcrios ama
Fearann Idirlín barrleibhéil.ch agus .swiss (en) Aistrigh Cuir in eagar ar Wikidata
Glaochód+41 Cuir in eagar ar Wikidata
Uimhir theileafóin éigeandála112, 117, 118, 144, 1414, 140 agus 145 Cuir in eagar ar Wikidata
Cód tíreCH Cuir in eagar ar Wikidata
Cód NUTSCH0 Cuir in eagar ar Wikidata
Eile

Suíomh gréasáinadmin.ch… Cuir in eagar ar Wikidata
Twitter: BR_Sprecher Instagram: gov.ch LinkedIn: digitale-schweiz Youtube: UCh4VTxoTL79TpMBg3yBqSPQ Cuir in eagar ar Wikidata

Tá ceithre theanga oifigiúil san Eilvéis: an Ghearmáinis (63,7 %), an Fhraincis (20,4 %), an Iodáilis (6,5 %) agus an Rómainis (0,5 %). Maidir leis an gcineál Gearmáinise a labhraítear san Eilvéis, is canúint neamhionann go leor í leis an Ard-Ghearmáinis atá in uachtar sa Ghearmáin.

Tíreolaíocht

cuir in eagar
 
Gleann Engadine san Eilvéis

Is tír shléibhtiúil í an Eilvéis. Roinntear an tír ina trí chuid: na Sléibhte Alpa, an tArdán Láir agus na Sléibhte Jura. I measc sléibhte cáiliúla na tíre, tá an Matterhorn. Tá na cathracha, Zürich agus an Ghinéiv mar shampla, ar an Ardán Láir, agus mar i gcéanna leis an gcuid is mó den daonra.

Neodrachas

cuir in eagar

Cé go bhfuil an Eilvéis i lár na hEorpa idir tíortha a raibh cogaidh go leor ar siúl acu le linn na 19ú agus 20ú céad, tá beart eachtrach neodrach docht ag an tír le tamall fada. Le linn an Dara Cogadh Domhanda, mar shampla, cé go labhraítear Gearmáinis ansin agus go mbíonn teorainn leis an Ostair, an nGearmáin agus an Iodáil (is é sin, tíortha na hAise) ann, ní raibh an Eilvéis rannpháirteach sa chogadh sin. Ní raibh an Eilvéis páirteach i gcogaíocht ón mbliain 1815 i leith.

Mar sin, ní ghlacann an Eilvéis páirt san Aontas Eorpach. Ní raibh an Eilvéis lánpháirteach sna Náisiúin Aontaithe go dtí an bhliain 2002. D'ainneoin traidisiún neodrachais na hEilvéise, ar 5 Meitheamh, 2005, ghlac vótálaithe Eilvéiseacha le Conbhinsiún Schengen.

Tá a lán eagraíochtaí idirnáisiúnta lonnaithe san Eilvéis. Bunaíodh an Chros Dhearg sa tír, sa Ghinéiv, sa bhliain 1863. Tá an dara grúpa oifigí is mó de chuid na Náisiún Aontaithe suite sa Ghinéiv.

Íomhánna

cuir in eagar

Naisc sheachtracha

cuir in eagar