Ba é Edward "Ned" Kelly (Gaeilge: Éadbhard Ó Ceallaigh; Meitheamh, 1854/Meitheamh, 1855 - 11 Samhain 1880) an meirleach[1] ba mhó cáil san Astráil.[2] Ní raibh an ceithearnach Ned Kelly ach cúig bliana is fiche nuair a crochadh é sa bhliain 1880. D’éirigh leis an-cháil a bhaint amach i rith a shaoil ghairid, áfach.[3][4][5]

Ned Kelly
Ned Kelly in 1880.png
Saol
Eolas breithe Victoria, Meitheamh 3, 1855
Náisiúntacht An Astráil
Bás Melbourne, Samhain 11, 1880
Na cúinsí a bhaineann lena b(h)ás pionós an bháis (crochadh)
Muintir
Máthair Ellen Kelly
Siblíní
Oideachas
Teangacha An Béarla
Gairm
Gairm bushranger (en) Aistrigh
Ned Kelly in 1874

BeathaisnéisCuir in Eagar

 
trodaíocht dhorn-nochta i mBeechworth, Victoria, 1874

SinsearachaCuir in Eagar

Ba de bhunadh Éireannach é Ned Kelly. B’as Contae Aontroma a mháthair. Ba mhac le inimirceach Éireannach as Tiobraid Árann é, John "Red" Kelly, a cuireadh chun na Tasmáine sa bhliain 1841, ós rud gur ghoid sé dhá mhuicín. Chaith sé seacht mbliana faoi ghlas sular scaoileadh saor é agus bhuail sé le Ellen Quinn, as Contae Aontroma. Pósadh iad ar 18 Samhain 1850 agus rugadh ochtar páiste dóibh: Mary, Annie, Ned, Maggie, Jim, Dan, Kate agus Grace.

CoireannaCuir in Eagar

 
os comhair na cúirte, ó The Illustrated Australian News, 1880

Chaith Ned, a dheartháir Dan agus beirt comhghleacaí leo, an drong Kelly, blianta ar a dteitheadh de bharr eachtra inar maraíodh triúr póilíní. Le linn an ama sin robáil siad dhá bhanc agus rudaí eile tromchúiseach chomh maith.

GabhadhCuir in Eagar

 
os comhair na cúirte, ó The Illustrated Australian News, 1880

Bhí na póilíní sa tóir ar dhrong an Cheallaigh ar feadh dhá bhliain. Ar deireadh thiar tháinig an drong Kelly go Glenrowan, áit ar chaith said dhá lá ag réiteach d’ionsaí na bpóilíní.[6]

Nuair a thug na póilíní ruathar faoin áit, maraíodh a thriúr comrádaí, Gaeil gach mac máthar acu, agus gabhadh Ned.

Triail agus basúCuir in Eagar

Nuair a ghabh na póilíní Ned i Glenrowan, Victoria, cuireadh chun a thrialach i Melbourne Victoria é, agus daoradh é chun báis. Glactar leis go forleathan anois nár tugadh cothrom na Féinne dó agus é ar a thriail.

 
Scannán sa bhliain 1906, The Story of the Kelly Gang

Shínigh 60,000 duine achainí thrócaire.

Dhaor an breitheamh, an Ridire Redmond Barry – Éireannach eile-– chun báis é. Maítear go raibh na focail dheireanacha cháiliúla seo aige: “Such is Life”.

Crochadh an Ceallach ar 11 Samhain 1880, gan ach cúig bliana is fiche slánaithe aige.

D’iarr an Ceallach ar na húdaráis a chorp a chur i dtalamh coisricthe, ach caitheadh a chorp in aolchlais le coirp na gcimí eile a crochadh um an dtaca sin.

OidhreachtCuir in Eagar

Is é Ned Kelly an Gael is clúití i stair na hAstráile Mar bharr ar an donas, tá tionchar thar na bearta ag an gCeallach ar an dóigh a dhéanann bunáite muintir na hAstráile meas ar cháil na nGael abhus anois.

Reáchtáladh a thórramh sa bhliain 2013 i dtuaisceart Victoria, an ceantar a thugann lucht na turasóireachta Kelly Country (dúiche Uí Chadhla is dócha, nó arís Uí Chaollaí, mar ba le Tiobraid Árann iad, nó arís ar ais, Uí Cheallaigh).[7] Reáchtáladh Aifreann éagnairce i bparóiste Naomh Pádraig in Wangaratta, an baile is mó i ndúiche Uí Cheallaigh, i mí Eanáir 2013.[8]

ScannáinCuir in Eagar

TagairtíCuir in Eagar

  1. ach tugann na hAstrálaigh "bushrangers" ar na "ceithearnaigh coille" a bhí gníomhach faoin tuaith sa dara leath den naoú haois déag ... agus ba Ghaeil iad cuid nach beag acu.
  2. Bearnaí Ó Doibhlin (2013). "Ned Kelly agus Cáil Ghaeil na hAstráile" (ga). Beo!. Dáta rochtana: 2020-11-11.
  3. Dáithí Ó Colchúin (EAGRÁN 5 · MEÁN FÓMHAIR 2001). "Ned Kelly - laoch nó cladhaire?" (ga). Beo!. Dáta rochtana: 2020-11-11.
  4. Peter Carey (2000). "True History of the Kelly Gang". 
  5. Bearnaí Ó Doibhlin (2011). "Léargas ar Éireannaigh na hAstráile" (ga). Beo!. Dáta rochtana: 2020-11-11.
  6. Ach ní ócáid róghruama a bhí sa deireadh seachtaine. Bhí sé de cháil ar an Glenrowan Inn go mbíodh uaineoil rósta den scoth le fáil ann. Chaith Ned agus a chomhluadar cuid den deireadh seachtaine ag damhsa cuadraille le bean an tí agus a hiníon agus seinneadh neart ceoil ar an gconsairtín.
  7. "Ned Kelly: The outlaw who divides a nation" (en-GB). BBC News (2013-01-20). Dáta rochtana: 2020-11-11.
  8. Bearnaí Ó Doibhlin (2013). "Ned Kelly agus Cáil Ghaeil na hAstráile" (ga). Beo!. Dáta rochtana: 2020-11-11.