Quimper

común na Fraince

Is cathair agus chomh-phobal in iarthar na Briotáine í Kemper (Quimper as Fraincis, Corspotium as Laidin). Tá tuairim is 63,000 daoine ina gcónaí inti.

Infotaula de geografia políticaQuimper
Kemper (br) Edit the value on Wikidata
Blason ville fr Quimper (Finistère).svg
Odet in Quimper.jpg
Edit the value on Wikidata

Suíomh
Quimper OSM 01.png
 47°59′45″N 4°05′52″W / 47.9958°N 4.0978°W / 47.9958; -4.0978
Stát ceannasachAn Fhrainc
Administrative territorial entity of FranceAn Fhrainc mheitreapholaiteach
Réigiún na Fraincean Bhriotáin
Département de chuid na FraincePenn-ar-Bed
Arrondissement of Francearrondissement of Quimper (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Príomhchathair de
Daonra
Iomlán 63,283 (2019) Edit the value on Wikidata
Tíreolaíocht
Achar dromchla 84.45 km² Edit the value on Wikidata
Airde 6 m Edit the value on Wikidata
Ar theorainn le
Eagraíocht pholaitiúil
• Mayor of Quimper (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata Ludovic Jolivet (2014) Edit the value on Wikidata
Aitheantóir tuairisciúil
Cód poist 29000 Edit the value on Wikidata
Lonnaithe i gcrios ama
Eile

Suíomh gréasáin quimper.bzh Edit the value on Wikidata

SuíomhCuir in Eagar

 
Sean-tithe leath adhmad i lár cathair Kemper

Tá an chathair suite i ngleann ina dtagann béal abhann an Odet agus an Steir le chéile gar do chósta thiar-theas na Briotáine agus is príomhchathair Contae Penn-ar-Bed í. Tá sí 55km siar ó thuaidh ó An Orient, 172km siar ó Roazhon agus 485km siar ó dheas ó Pháras.

Tagann Kemper ón bhfocal Briotánach kembraeg (mar an gcéanna leis an bhfocal cumar as Gaeilge) ar ghabhal dhá ghleann.

StairCuir in Eagar

 
Ardeaglais Chorentin i gcathair Kemper

Bhí baile ann in aimsir na Rómhánach agus ba shuíomh easpaig í sa bhliain 495. Glaotar Bro-Gerne (La Cornuaille as Fraincis) ar an réigiún mor-thimpeall Kemper mar gurb as Corn na Breataine muintir na háite a theith ó na Sacsanaigh i ndiaidh titim Impireacht na Róimhe sa 6ú haois.

Aontaíodh an deoise le Diúcacht na Briotáine san 11ú haois ach scriosadh Kemper le linn cogaidh cathartha na Fraince san 14ú haois agus ghabh Diúc Montfort í sa bhliain 1364.

I ndiaidh éirí amach tuathaigh Bro-Gerne sa bhliain 1490, thosaigh Kemper, i dteannta leis an gcuid eile den Bhriotáin, ag teacht faoi thionchar na Fraince. Tar éis pósadh an Bhan-Diúca Claude le Rí na Fraince sa bhliain 1518, bhí bunús dlíthiúil ag éileamh Tí Valois ar an mBriotáin. Aithníodh go forleathan é nuair a tháinig Henri IV Navarre i réim le bunú Tí Bourbon sa bhliain 1584 agus nuair a ghéill rialtas sealadach na Briotáine Mercouer don rí sa bhliain 1598.

Bunaíodh tionscail potadóireachta Faïence Quimper sa bhliain 1690. Rugadh René Laënnec, aireagóir an steiteascóip i gKemper sa bhliain 1781.

Aistríodh ainm an bhaile go Montagne-sur-Odet ar feadh tamaill bhig i ndiaidh réabhlóid na Fraince sa bhliain 1789.

Tháinig an iarnród chuig an gcathair ar a slí go dtí calafort Douarnenz sa bhliain 1863. aontaíodh na ceithre chomhphobail (Kemper, Ergué-Armel, Kerfeunteun agus Penhars) sa bhliain 1960 chun mór-chathair Kemper a chruthú.

Daonra stairiúil
YearPop.±%
1793 8,400—    
1800 6,651−20.8%
1806 6,905+3.8%
1821 9,400+36.1%
1831 9,860+4.9%
1836 9,715−1.5%
1841 10,154+4.5%
1846 10,943+7.8%
1851 10,904−0.4%
1856 11,450+5.0%
1861 11,438−0.1%
1866 12,532+9.6%
1872 13,159+5.0%
1876 13,879+5.5%
1881 15,228+9.7%
1886 17,171+12.8%
1891 17,406+1.4%
1896 18,557+6.6%
1901 19,441+4.8%
1906 19,516+0.4%
1911 19,367−0.8%
1921 18,444−4.8%
1926 18,686+1.3%
1931 18,297−2.1%
1936 18,814+2.8%
1946 20,149+7.1%
1954 19,352−4.0%
1962 45,989+137.6%
1968 52,496+14.1%
1975 55,977+6.6%
1982 56,907+1.7%
1990 59,437+4.4%
1999 63,274+6.5%
2008 63,929+1.0%

RadharcannaCuir in Eagar

Is í Ardeaglais ar stíl Gotach Naomh Chorentin (a ainmníodh i gcuimhne an chéad easpag Kemper) an radharc is cáiliúla i gKemper. Tógadh í idir an 13ú agus an 16ú haois. Tá a dá thúr 80m ar airde agus tógadh stuanna ar an mbeirt díobh sa 19ú haois. Bunaíodh Séipéal Locmara ar stíl Rómhánúil sa 11ú haois.

Tá sean-fhallaí an bhaile fós le feiscint gar do Sean-Phálás an Easpaig.

Tá cuma ar leith ar shean-bhaile Kemper agus tá a lán tithe leath-adhmad le feiscint fós ann. Tá fócas na cathrach dírithe freisin ar na céanna ar bhruach an Odet.

CultúrCuir in Eagar

 
Cé ar abhann Odet

Tá bailiúcháin mór d'earraí ó shean-saol na Briotáine le feiscint in Iarsmalann Réigiúnach na Briotáine (Musée Departmental Breton) atá suite i Sean-Phalás an Easpaig.

Tá Iarsmalann na hEalaíona (Musée des Beaux Arts) in aice le Pálás an Easpaig, foirgneamh ón 19ú haois ina bhfuil bailiúcháin pictiúirí ón 14ú haois i leith. Ina measc, tá pictiúirí Bhoucher, Chorot, Oudey agus Rubens chomh maith le saothair scoil Pont-Aven ar nós Denis, Lacombe, Moufra agus Sérusior.

Tá an Bhriotáinis agus cultúr na Briotáine níos láidre i mBro-Gerne ná in aon limistéar eile. Bíonn Féile Rince Bhro-Gerne ar siúl i gKemper le linn seachtain deireanach Iúil gach bliain.

Is féidir obair an photaire cáiliúla Jean-Baptiste Bousquet le feiscint in Iarsmalann Faïence.

ComhchathrachaCuir in Eagar

Tá Kemper nasctha le Luimneach na hÉireann, Remscheid na Gearmáine, An Eaglais Bhreac na h-Alban agus Ourense na Spáinne.

1971   Remscheid   An Ghearmáin
1980   Luimneach   Éire
1990   An Eaglais Bhreac   Alba
2000   Ourense, Ourense   An Spáinn

Féach freisinCuir in Eagar

TagairtíCuir in Eagar