Sorcha Ní Ghuairim

amhránaí Éireannach

Amhránaí agus scoláire léinn Éireannach ab ea Sorcha Ní Ghuairim (10 Deireadh Fómhair 191115 Nollaig 1976). Ba mar amhránaí ba mhó a bhain Sorcha Ní Ghuairim ainm amach.[1] Bhain Sorcha clú agus cáil amach lena fonn breá cinn, ach is ar son chur chun cinn na Gaeilge is mó a thug sí dua.[2]

Sorcha Ní Ghuairim
Saol
Eolas breithe Roisín na Mainiach, Deireadh Fómhair 11, 1911
Náisiúntacht Éire
Teanga dhúchais An Ghaeilge
Bás 1976
Muintir
Siblíní
Oideachas
Alma mater Ollscoil na hÉireann, Gaillimh
Teangacha An Ghaeilge
Gairm
Gairm amhránaí
Uirlis cheoil ceol gutha

SaolCuir in Eagar

Rugadh í ar an 10 Deireadh Fómhair 1911 i Roisín na Mainiach, Carna, Contae na Gaillimhe, Éire. D’éirigh sí aníos i gceantar a raibh cáil na fonnadóireachta air agus ní hiontas, dá réir, go raibh na hamhráin ón gcliabhán aici féin.

Chuaigh sí ag Scoil an Chlochair ar an mbaile sin, áit a n‑iarrtaí uirthi amhráin a chasadh ar ócáidí speisialta nó ar chuairt cigire.[1]

Báile Átha CliathCuir in Eagar

Ar chríochnú a cúrsa léinn di i 1932, thug Sorcha a haghaidh ar Bhaile Átha Cliath, áit a raibh post faighte ag a deirfiúr Máire di ag múineadh leis an gCoiste Gairmoideachais.

Ceapadh Sorcha mar léachtóir le Gaeilge i gColáiste na Tríonóide sa bhliain 1941, áit ar fhan sí go 1955. I 1947 bronnadh uirthi an chéim M.A. jure officii.[3]

Bhí sí ina colúnaí do Scéala Éireann faoin ainm cleite "An Coisín Siúlach" agus ceapadh mar eagarthóir Gaeilge í. Scríobhadh sí leathanach na bpáistí faoin ainm "Niamh Chinn Óir". Bhí 'Sgéal Taimín Mhic Luiche' i measc na scéalta seo.

AmhránaíochtCuir in Eagar

 
Ó 1939 i leith, bhí lámh mhór ag Sorcha i bhfeiseanna áitiúla a bhunú, trína dtabharfaí an deis don sciar ab fhearr de na hiomaitheoirí páirt a ghlacadh i bpríomhchomórtais an Oireachtais i mBaile Átha Cliath.[4]

Is mar amhránaí sean-nóis is mó a d’fhan cuimhne uirthi.[5]

Thaifead cartlannaí Choimisiún Béaloideasa Éireann, Seán Ó Súilleabháin, ó Shorcha i 1940, taifead atá anois le cloisteáil ar an dlúthdhiosca (CEF182), a léirigh Ríonach Uí Ógáin agus a d’fhoilsigh Gael Linn agus Comhairle Bhéaloideas Éireann a bhliain 2002.[1]

Is í a chur an chéad cheirnín sean-nóis amach a taifeadadh i Meiriceá i 1945. I Nua-Eabharc agus í ar cuairt ag a deartháir i 1945, thaifid sí amhráin i stiúideo agus d’eisigh an comhlacht Folkways ar cheirnín i 1957 iad. D’fhoilsigh Cló Iar-Chonnacht mar chaiséad i 1990 é faoi teideal "An Chéad Dólás"  (CIC008).[1] Tá sé amhrán ar an gceirnín seo - "Brighid Ní Ghaoradh", "Máire Ní Mhaoil Eoin", "hÓbha-Inn", "D-tigeas ó Deabhasa", "Seacht nDólás na Maighdine" agus "An Draighneán Donn" - i dteannta scéal ón mbéaloideas, "An Ceannaidhe Fíreannach agus an Ceannaidhe Breagach". D'ath-eisigh Cló-Iar Chonnachta an t-albam seo i riocht caiséid.

 
in aice le Sráid Monck (bóthar Horseferry)ːtá an chathair athraithe go huile is go hiomlán ó shin

Bás agus tioncharCuir in Eagar

D’fhág sí Éire tamall sa bhliain 1955 agus bheadh cónaí uirthi feasta i Londain agus obair a bhí go maith faoi bhun a cumais mar shlí bheatha aici. Meastar gurbh é meath na Gaeltachta agus athruithe mar an cló rómhánach agus an caighdeán oifigiúil a d’fhág gan mhisneach í.[5] Deirtear go raibh foclóir de chora cainte curtha i dtoll a chéile aici agus gur cailleadh é thall.

D'éag sí ar 15 Nollaig 1976, ... b'fhéidir, agus in aois 65 di. Bhí sí marbh ina hárasán ar Shráid Monck,[6] i Westminister Londain le tamall sular fritheadh an corp go gairid roimh Nollaig 1976.[5]

Naisc sheachtrachaCuir in Eagar

TagairtíCuir in Eagar

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 "Sorcha an t‑Amhránaí | Coisín Shiúlach". www.xn--sorchanghuairim-bpb.ie. Dáta rochtana: 2021-04-16.
  2. "Sorcha an Múinteoir | Coisín Shiúlach". www.xn--sorchanghuairim-bpb.ie. Dáta rochtana: 2021-04-16.
  3. Ó Glaisne, R. 1992. . Baile Átha Cliath: Preas Choláiste na Tríonóide.
  4. "Oireachtas na Gaeilge | Coisín Shiúlach". www.xn--sorchanghuairim-bpb.ie. Dáta rochtana: 2021-04-16.
  5. 5.0 5.1 5.2 "NÍ GHUAIRIM, Sorcha (1911–1976)" (ga). ainm.ie. Dáta rochtana: 2021-04-16.
  6. Google Maps. "Monck St" (en). Monck St. Dáta rochtana: 2021-04-16.