An ailse a thugtar ar ghrúpa de ghalair áirithe ina mbíonn cealla ag fás agus ag táirgeadh cóipeanna as smacht[1]. Galar is ea an ailse a fhéadfaidh a bheith marfach ina dtarlaíonn atáirgeadh neamhrialta i bhfíochán ar leith ionas go gcruthaítear siad sa cholainn[2].

Teimpléad:WD Bosca Sonraí GalarAilse
cuir in eagar
Cineál galar iomadaithe cheallaigh, sceachaill, tumor (en) Aistrigh agus galar (duine aonair) Edit the value on Wikidata
Eapainm crústach Edit the value on Wikidata
Speisialtacht leighis oinceolaíocht Edit the value on Wikidata
Cóireáil chliniciúil
Pataigineas
De bharr cúis ailse Edit the value on Wikidata
Éifeacht pian ailse Edit the value on Wikidata
Aicmiú
ICD-10 C00-C97 Edit the value on Wikidata
ICD-9 199 Edit the value on Wikidata
ICD-O 8000/3 Edit the value on Wikidata
CIAP A79 Edit the value on Wikidata
Acmhainní seachtracha
Enciclopèdia Catalana 0087750 Edit the value on Wikidata
DiseasesDB 28843 Edit the value on Wikidata
MedlinePlus 001289 Edit the value on Wikidata
MeSH D009369 Edit the value on Wikidata
UMLS CUI C0006826 Edit the value on Wikidata
DOID DOID:162 Edit the value on Wikidata
cealla ag fás agus ag táirgeadh

Nuair is mall fás is leathadh an tsiada, is siad éadrom é, cosúil le faithní is baill dobhráin. Is siad urchóideach siad a leathann trí insíothlú isteach i bhfíocháin eile nó a théann isteach in imshruthú na fola, a neadaíonn is a fhásann siada (meiteastáiseanna) in áiteanna eile ar fud na colainne.

Is iomaí saghas ailse atá ann, agus is galair mharfacha iad cuid mhaith díobh. Tá níos mó ná 100 saghas ann, agus is cúis í le níos mó ná 30% de na básanna in Éirinn sa bhliain 2017[3].

CúiseannaCuir in Eagar

Tá go leor cúiseanna éagsúla ann.

Maraíonn an ailse duine trí fhíocháin riachtanacha a mhilleadh, cur isteach ar a bhfeidhmeanna (trí othrasú, rith fola is ionfhabhtú), nó cur isteach ar chothú na colainne. Is údar ailse nó carcainigin aon ghníomhaí a chuireann tús le hailse.

Tá an-chuid harcainiginí ar eolas, ina measc caitheamh tobac, deatach tionsclaíoch, X-radaíocht, gáma-radaíocht, radaíocht ultraivialait, agus an-chuid ábhair datha, mar shampla aispeist.

Meastar go gcuireann carcainigin bun le hathruithe i ngéinte cille, agus gur uaidh sin a spreagann na géinte athraithe an fás neamhrialta ailseach.

AnailísCuir in Eagar

 
Ailse ghoile

Déantar anailísiú micreascópach ar chealla an tsiada urchóidigh, agus léiríonn sé sin airíonna is bunús na gceall.

Má bhíonn airíonna bunúsacha na gceall caillte, deirtear go bhfuil siad nearnhdhifreáilte (anaplaisteach), agus de ghnáth bíonn siad mar seo an-urchóideach, ag fás meiteastáiseanna go tapa.

Go hiondúil ligeann anailís rnhicreascópach na gceall ailseach don dochtúir an chóireáil is fearr a phleanáil chun teacht sa mhullach ar an ailse: máinliacht, radaiteiripe le X-radaíocht nó gáma-radaíocht, nó ceimiteiripe le drugaí éagsúla.

TíopeolaíochtCuir in Eagar

Rangaítear ailsí i 4 ghrúpa mar seo:

  • Carsanóma (a thosaíonn sa chraiceann nó i gcealla dromchlacha (eipitéileacha) na bhfíochán taobh istigh den cholainn),
  • Sarcóma (a bhaineann le cnámh, matán, loingeán nó saill),
  • Leoicéime (a thosaíonn i gcealla bána (leocaicítí) na fola), agus
  • liomfóma (a thosaíonn sa líonra feadán a bhailíonn an limfe, an leacht gan dath a phúscann amach as na fíocháin sa cholainn).

Féach freisinCuir in Eagar

TagairtíCuir in Eagar

  1. Úsáidtear an leagan aillse i nGaeilge na hAlban.
  2. Hussey, Matt - Fréamh an Eolais (Coiscéim 2011)
  3. https://www.cancer.ie/about-us/media-centre/cancer-statistics agus http://www.cso.ie/en/index.html