Ríocht stairiúil i n-iardheisceart na hÉireann ab ea Deasmhumha nó Deasmhumhain. Bunaíodh sa bhliain 1118 í ag rí Tadhg Mac Cárthaigh, nuair a roinneadh go hoifigiúil Ríocht na Mumhan i nDeasmhumhain agus Tuadhmhumhain le Conradh Ghleann Maghair. Bhí inti Contae Chorcaí agus formhór de Chontae Chiarraí. Faoi cheannas Mic Carthaigh a bhí sí, agus i measc clann eile sa ríocht, bhí Uí Shuilleabháin agus Uí Dhonnabháin.

Mac Cárthaigh
Claíomh Nuadha

Chloígh na hAngla-Normannaigh taobh oirthir Deasmhumhan sa 12ú haois agus d'éirigh siad ina nIarlaí Deasmhumhan, faoi cheannas na FitzGerald agus Fitzmaurice. Ghéill rí Deasmhumhan, Diarmaid Mac Cárthaigh, do Henry II England, ach mhair an taobh iarthair mar ríocht Ghaelach leath-neamhspleách. A bhuíochas le bua Fhínghin Mhic Cárthaigh in éadan na n-Angla-Normannach i gCath Callainn sa bhliain 1261, caomhnaítear neamhspleáchas Deasmhumhan. I ndiaidh an Chogaidh Naoi mBliana sna 1590í, thángthas Deasmhumha mar chuid de Ríocht na hÉireann.

FitzGerald arms.svg
Arms of Ireland (historical).svg

Bhunaigh ríthe Deasmhumhan suíomhanna amhail is Caisleán na Blarnan, Caisleán Bhaile Uí Chairbre, Mainistir Mhucrois agus Cill Chré.

Ireland 1450.png

TagairtíCuir in Eagar