Lola Montez (Eliza Gilbert, damhsóir)

Aisteoir, damhsóir agus cúirtéiseánach de shliocht Angla-Éireannach ba ea Marie Dolores Eliza Rosanna Gilbert; thugadh sí seónna níos déanaí faoin ainm stáitse 'Lola Montez' (17 Feabhra 182117 Eanáir 1861).

Lola Montez (Eliza Gilbert, damhsóir)
Joseph Karl Stieler - Lola Montez.jpg
Saol
Ainm iomlán Marie Dolores Eliza Rosanna Gilbert
Eolas breithe An Ghráinseach, Feabhra 17, 1821
Náisiúntacht Éire
Bás Nua-Eabhrac, Eanáir 17, 1861
Áit adhlactha Green-Wood Cemetery (en) Aistrigh
Na cúinsí a bhaineann lena b(h)ás bás nádúrtha (niúmóine)
Muintir
Athair Edward Gilbert
Máthair Eliza Gilbert
Céile/Céilí Thomas James (en) Aistrigh  (1837 -  unknown value)
George Trafford Heald (en) Aistrigh  (Iúil 19, 1849 -  unknown value)
Páirtí/Páirtithe Ludwig I of Bavaria (en) Aistrigh
Oideachas
Teangacha An Béarla
An Fhraincis
Gairm
Gairm damhsóir, aisteoir stáitse agus péiceallán
le Conrad Kiesel, .. ach tar éis bháis Lola
1851
1850s le 'Alights-on-a-Cloud' (taoiseach na Siánach / Cheyenne)
1853
1857 b'fhéidir

Bhí clú agus cáil na háilleachta ar Lola cheana féin agus teasaíocht inti a luaigh daoine áirithe lena fréamhacha in Éirinn. Baineadh stangadh as pobal an uasaicmeach Victeoiriach, a raibh iompar docht móralta agus sóisialta uathu – ar an leibhéal poiblí ar aon chuma.[1]

SaolCuir in Eagar

ÓigeCuir in Eagar

Rugadh 'Lola' i gContae Shligigh ar 17 Feabhra 1821 (dúirt Lola níos déanaí go raibh sí as Luimneach ó dhúchas). B’iníon le Edward Gilbert í, saighdiúir de chuid na Breataine a bhí lonnaithe i gcúige Mumhan ar feadh tamaill agus Eliza Oliver, iníon neamhdhlisteanach le Charles de Silver Oliver, feisire i bparlaimint Shasana tráth den saol.[1]

D’aistrigh an teaghlach chun na hIndia i 1823. Bhuail an calar Edward Gilbert sa bhliain chéanna.

Cuireadh Lola chuig scoil chónaithe i Montrose na hAlban agus í fós an-óg. Cuireadh críoch lena cuid scolaíochta blianta níos faide anonn i scoileanna ardnósacha eile, i Monkwearmouth agus i mBath, i ndeisceart Shasana.

Ar ais ón scoil, mheall sí an Lieutenant Thomas James chun na leapa léi. Leannán a máthar ba ea an saighdiúir, a dúradh.[2] D'éalaigh Lola agus Thomas le chéile agus phós siad... in aois 16 bliain do Lola. Scair said óna chéile in India sa bhliain 1843.

 
foilsithe sa bhliain 1858[3]

RinceoirCuir in Eagar

In amharclann in Haymarket, Londain, i mí an Mheithimh 1843, in aois 22 bliain di, a chonacthas “Lola Montez” an chéad uair riamh, ainm stáitse a bhain idir iomrá agus mhíchlú nach beag amach ar fud an domhain níos déanaí.[1] Bhí na taispeántais stáitse risqué Lola i mbéal an phobail. Dúradh go raibh iompar stáitse Lola salach agus mímhorálta. Chuir daoine aithne uirthi mar 'Mrs James' agus b’éigean di imeacht chun na Mór-Roinne.[4]

Tháinig cáil dhomhanda uirithi mar rinceoir agus bean scléipe i bPáras. Dúradh go raibh liosta fada leannán aici, an scríbhneoir Alexandre Dumas ina measc.

An GhearmáinCuir in Eagar

Nuair a bhí Franz Liszt i bPáras, thit sé i ngrá le 'Lola'. Lean sí Liszt go Bonn na Gearmáine. Dúradh gur mheall sí ansin Rí na Baváire, Ludwig I, chun na leapa léi,[1] cé go mba sheanfhear feosaí é faoin am sin (níos sine na 60 bliain). Is mar chéile leapa an rí a d’fhógair sí í féin go poiblí as sin amach.

Rinneadh 'comtesse de Landsfeld' di ar a breithlá sa bhliain 1847 (ar 17 Lúnasa, dáta bréagach). D’éirigh uasaicme na Baváire bréan de gheáitsí Lola agus tharla círéib ina coinne in Eanáir, 1848 (1848, bliain na na réabhlóidí ar fud na hEorpa). B'éigean do Ludwig coróin na Baváire a tugadh suas. Agus chuir Ludwig féin an ruaig ar Lola ar Lá ’le Pádraig na bliana sin.

SAM agus an AstráilCuir in Eagar

Chruthaigh Lola íomhá phoiblí nua di féin agus shocraigh sí ar shaol úr a bhaint amach di féin, i Meiriceá dá mb’fhéidir é sa bhliain 1851. Bhí an rath uirthi i Meiriceá agus bhain stádas an cheiliúráin amach lena taispeántais stáitse agus a geáitsí poiblí gan náire.[1]

Chuir Lola seónna stáitse ar bun san Astráil sa bhliain 1855,

Chuir sí í fein chun tosaigh chomh maith mar léachtóir[3] agus rinne camchuairt Mheiriceá sa bhliain 1857.

BásCuir in Eagar

D’fhill Lola ar Éirinn i mí na Samhna 1858 agus labhair sí i Luimneach agus i gCorcaigh.

Sna 1850idí, tholg 'Lola' tinneas a bháis, an ghallbholgach (sifilis). D'eag sí ar 17 Eanáir 1861, in aois 39 bliain di. Tá Lola curtha i Reilig Greenwood, Nua-Eabhrac.[1]

Féach freisinCuir in Eagar

Naisc sheachtrachaCuir in Eagar

TagairtíCuir in Eagar

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 MICHEAL O. hAODHA. "Lola Luimnigh, ó lá lá lá" (ga). The Irish Times. Dáta rochtana: 2021-07-31.
  2. "Lola Montez" (in fr) (2021-05-16). Wikipédia. 
  3. 3.0 3.1 3.2 C. Chauncey (Charles Chauncey) Burr, Making of America Project, Lola Montez; University of California Libraries (1858). "Lectures of Lola Montez (Countess of Landsfeld) : including her autobiography". New York : Rudd & Carleton. 
  4. "Ballarat Australia History - Lola Montez". web.archive.org (2004-06-14). Dáta rochtana: 2021-08-01.