Is stát é Alabama atá suite i ndeisceart na Stát Aontaithe.

Bosca Geografaíocht PholaitiúilAlabama
State of Alabama (en) Cuir in eagar ar Wikidata
Bratach Armas
Bratach Armas

Cuir in eagar ar Wikidata

AintiúnAlabama (1931) Cuir in eagar ar Wikidata

Mana«Audemus jura nostra defendere» Cuir in eagar ar Wikidata
Siombail oifigiúilCnagaire órga Cuir in eagar ar Wikidata
LeasainmThe Yellowhammer State agus Heart of Dixie Cuir in eagar ar Wikidata
Ainmnithe in ómósAlabama people (en) Aistrigh Cuir in eagar ar Wikidata
Suíomh
Map
 32°42′N 86°42′W / 32.7°N 86.7°W / 32.7; -86.7
Stát ceannasachStáit Aontaithe Mheiriceá Cuir in eagar ar Wikidata

PríomhchathairMontgomery, Alabama Cuir in eagar ar Wikidata
Daonra
Iomlán5,024,279 (2020) Cuir in eagar ar Wikidata
• Dlús37.01 hab./km²
Líon na dteaghlach1,888,504 (2020) Cuir in eagar ar Wikidata
Teanga oifigiúilBéarla Cuir in eagar ar Wikidata
Tíreolaíocht
Cuid dena Stáit Aontaithe comhtheagmhálacha Cuir in eagar ar Wikidata
Achar dromchla135,765 km² Cuir in eagar ar Wikidata
• Uisce3.39 % Cuir in eagar ar Wikidata
Airde152 m Cuir in eagar ar Wikidata
Pointe is airdeCheaha Mountain (en) Aistrigh (735 m) Cuir in eagar ar Wikidata
Pointe is ísleMurascaill Mheicsiceo Cuir in eagar ar Wikidata
Ar theorainn le
Sonraí stairiúla
Leanann sé/síAlabama Territory (en) Aistrigh Cuir in eagar ar Wikidata
Cruthú14 Nollaig 1819
Eagraíocht pholaitiúil
Comhlacht feidhmiúcháinRialtas Alabama Cuir in eagar ar Wikidata
Comhlacht reachtachReachtas Alabama Cuir in eagar ar Wikidata
• Gobharnóir Alabama Cuir in eagar ar WikidataKay Ivey (2017–) Cuir in eagar ar Wikidata
Údarás breithiúnach is airdeCúirt Uachtarach Alabama Cuir in eagar ar Wikidata
Aitheantóir tuairisciúil
Lonnaithe i gcrios ama
Cód ISO 3166-2US-AL Cuir in eagar ar Wikidata
ID GNIS1779775 Cuir in eagar ar Wikidata
Eile

Suíomh gréasáinalabama.gov Cuir in eagar ar Wikidata

Stair cuir in eagar

Bhí Alabama (Alibamu), Cherokee, Chickasaw, Choctaw, Creek, Koasati, agus Mobile i measc na Meiriceánaigh dhúchasacha a bhí ina gcónaí in Alabama roimh theacht na nEorpach.

Chruthaigh na Francaigh an chéad lonnaíocht Eorpach in Alabama i Mobile, ar chósta Mhurascaill Mheicsiceo. Bhí Alabama theas Francach ó 17011763, cuid de Florida thiar Sasanach ó 17631780, agus cuid de Florida thiar Spáinneach ó 17801814. Bhí Alabama thuaidh agus láir cuid de Georgia Sasanach ó 1763-1783 agus cuid de Chríoch Mississippi ina dhiaidh sin. Níor éirigh í stát go dtí 1819 mar níl aon líne an chósta aici (bhí sín ceartaithe nuair a ghabh Andrew Jackson Mobile Spáinneach i 1813).

Scar Alabama leis an Aontas ar 11 Eanáir 1861 agus d'éirigh í Poblacht Alabama agus ar 18 Feabhra, 1861 d'éirigh í stát Cónaidhmeach. Níor troideadh a lán cath sa stát, sholáthair sí 120,000 saighdiúirí go an Cogadh Cathartha Meiriceánach. Tar éis an cogadh, cuireadh ar bun rialtais sealadach i 1865 agus áth-ligeadh Alabama isteach an Aontas sa Bhealtaine 1868.

Dlí agus rialtas cuir in eagar

Is é Robert J. Bently (P) an gobharnóir faoi láthair agus is iad Jeff B. Sessions III (P) agus Richard C. Shelby (P) na seanadóirí SA. Bhí an bunreacht Alabama uchtaithe i 1901.

Bhí an stát aitaithe le trúpaí cónascacha, i rith Ré na hAtógála tar éis an Cogadh Cathartha. I 1877 chríochnaigh an Ré na hAtógála leis an aitheantas Rutherford B. Hayes mar an t-uachtarán tofa. Gabh daoine bána údarás agus rith siad dlíthe, daoine gorma a leithscar agus baineann ceart vótála. D'eirigh an stát cuid de Solid South, córas páirtí amháin ina bhfuil d'éirigh an Páirtí Daonlathach an aonpáirtí i ngach stát theas. Le beagnach 100 bliain bhí toghcháin stát agus áitiúla réitithe ag an réamhthoghchán Páirtí Daonlathach, de ghnáth níor rith aon duine dúshláin as an Páirtí Poblachtach.

Ó 1876 ag dtí 1956, thug Alabama riamh tacaíocht go dtí an Páirtí Daonlathach, le lamhálacha a ard le 73 pointí céatadán. Sa bhliain 1960 thug Alabama bunús a vótaí go dtí iarrthóir Harry Byrd a raibh i bhfabhar deighilte, agus ansin thosaigh an Páirtí Poblachtach náisiúnta a straitéis theas, a thacaíocht plean a beith i bhfabhar deighilte agus a cuir i gcoinne cearta sibhialta Afracaigh Meiriceánaigh a bhuaigh vótaí sa thuaisceart. B'e Barry Goldwater an céad iarrthóir as an Páirtí Poblachtach go tacaíocht as Alabama a fháil. I 1967, thacaigh Alabama George Wallace, iarrthóir Páirtí Meiriceánach Neamhspleáchas agus duine dúchasach.

B'é Jimmy Carter an iarrthóir Daonlathach deireanach a bhuaigh vótaí Alabama i dtoghchán uachtaráin i 1976. Inniu, d'éirigh an Páirtí Poblachtach ag éirí níos cumhachtaí i bpolaitíocht Alabama coimeádach. Áfach, i bpolaitíocht áitiúil, smachtaigh na Daonlathaithe a lán oifigí, lena n-áirítear tromlacha sa dá Reachtais agus tá níos daonlathaí cláraithe na poblachtánaigh clárithe sa stát. I 2004 bhuaigh George W. Bush naoi vótaí Alabama le 62.5% de an vótaí.

 
Eaglais in Mobile

Tíreolaíocht cuir in eagar

Contaetha cuir in eagar

Geilleagar cuir in eagar

$132 billiún an olltáirgeacht stáit ag Alabama sa bhliain 2003, dar leis an mBiúró Anailíse Eacnamaí. Bhí $26,505 an duine mar ioncam bliantúil sa bhliain chéanna. Ar na hearraí talmhaíochta sa stát tá éanlaith agus uibheacha, beithígh, stoc altran, piseanna talún, cadás, glasraí, bainne agus pónairí soighe. Táirgtear earraí tionsclaíochta chomh maith: páipéar, lomáin agus earraí as adhmad, mianadóireacht, earraí rubair is plaisteach, agus trealamh iompair.

Is port gnóthach ar Mhurascaill Mheicsiceo é Mobile.

Féach freisin cuir in eagar

George Wallace (polaiteoir)

Naisc sheachtracha cuir in eagar

Tagairtí cuir in eagar


Stáit Aontaithe Mheiriceá  
Stáit: Alabama | Alasca | Arizona | Arkansas | California | Carolina Theas | Carolina Thuaidh | Colorado | Connecticut | Dakota Theas | Dakota Thuaidh | Delaware | Florida | Georgia | Haváí | Idaho | Illinois | Indiana | Iowa | Kansas | Kentucky | Louisiana | Maine | Maryland | Massachusetts | Michigan | Minnesota | Mississippi | Missouri | Montana | Nebraska | Nevada | New Hampshire | Nua-Gheirsí | Nua-Mheicsiceo | Nua-Eabhrac | Ohio | Oklahoma | Oregon | Pennsylvania | Oileán Rhode | Tennessee | Texas | Utah | Vermont | Virginia | Virginia Thiar | Washington | Wisconsin | Wyoming