An Iorua

Tír in iarthuaisceart na hEorpa

Is tír in iarthuaisceart na hEorpa í Ríocht na hIorua (Bokmål: Kongeriket Norge; Nynorsk: Kongeriket Noreg), nó an Iorua (Bokmål: Norge; Nynorsk: Noreg). Is cuid de leithinis Chríoch Lochlann í agus tá sí ar aghaidh na Mara Thuaidh. Tá teorainn aici leis an bhFionlainn, leis an tSualainn agus leis an Rúis.

Infotaula de geografia políticaAn Iorua
Kongeriket Norge (nb)
Kongeriket Noreg (nn) Edit the value on Wikidata
Flag of Norway (en) Coat of arms of Norway (en)
Flag of Norway (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata Coat of arms of Norway (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Cathair

Aintiún Ja, vi elsker dette landet (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata

Mana «Powered by nature» Edit the value on Wikidata
Ainmnithe in ómós tuaisceart agus bóthar Edit the value on Wikidata
Suíomh
Europe-Norway.svg Edit the value on Wikidata
 65°N 11°E / 65°N 11°E / 65; 11

Príomhchathair Osló Edit the value on Wikidata
Daonra
Iomlán 5,367,580 (2020) Edit the value on Wikidata
Teanga, nó leagan teanga Bokmål
Sami languages (en) Aistrigh
Nynorsk
Ioruais Edit the value on Wikidata
Tíreolaíocht
Cuid de Críoch Lochlann, Na Stáit Nordacha, Scandinavian Peninsula (en) Aistrigh, Fennoscandia (en) Aistrigh agus An Eoraip Edit the value on Wikidata
Achar dromchla 385,207 km² Edit the value on Wikidata
Suite i nó in aice le limistéar uisce Norwegian Sea (en) Aistrigh, Barents Sea (en) Aistrigh, An Mhuir Thuaidh agus Skagerrak Edit the value on Wikidata
Pointe is airde Galdhøpiggen (en) Aistrigh (2,468.854 m) Edit the value on Wikidata
Pointe is ísle Norwegian Sea (en) Aistrigh (0 m) Edit the value on Wikidata
Ar theorainn le
Sonraí stairiúla
9 century
Bealtaine 17, 1814Constitution (en) Aistrigh
Meitheamh 7, 1905:  separated from (en) Aistrigh Union between Sweden and Norway (en) Aistrigh
Deireadh Fómhair 26, 1905Diplomatic recognition (en) Aistrigh separated from (en) Aistrigh Union between Sweden and Norway (en) Aistrigh
Saoire phoiblí
Eagraíocht pholaitiúil
Córas rialtais monarcacht bhunreachtúil agus representative democracy (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Comhlacht feidhmiúcháin Government of Norway (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Comhlacht reachtach Stortinget (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
• monarch of Norway (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata Harald V of Norway (en) Aistrigh (Eanáir 17, 1991) Edit the value on Wikidata
• Prime Minister of Norway (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata Erna Solberg (Deireadh Fómhair 16, 2013) Edit the value on Wikidata
Údarás breithiúnach is airde Supreme Court of Norway (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Eacnamaíocht
OTI ainmniúil

398,831,956,477.94 $ (2017) Edit the value on Wikidata

)
OTI ainmniúil in aghaidh an duine 75,704 $ (2017) Edit the value on Wikidata
Airgeadra krone na hIorua Edit the value on Wikidata
Aitheantóir tuairisciúil
Lonnaithe i gcrios ama
Fearann Idirlín barrleibhéil .no (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Glaochód +47 Edit the value on Wikidata
Uimhir theileafóin éigeandála 112, 110 (en) Aistrigh agus 113 (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Eile

Láithreán gréasáin norway.no Edit the value on Wikidata

PolaitíochtCuir in Eagar

Is ríocht í an Iorua agus tá Harald V ina rí uirthi ón 17ú lá d'Eanáir 1991.

Tá lá náisiúnta na hIorua ar an 17ú lá de Bhealtaine. Ar an lá seo ceiliúrtar bunreacht na tíre, a síníodh ar an lá céanna sa bhliain 1814. Is ar an 11 Feabhra 1814 a d'fhógair an Iorua a neamhspleáchas.

ParlaimintCuir in Eagar

Stortinget (Gaeilge: 'An Dáil Mhór') an t-ainm atá ar pharlaimint na tíre. Toghann an pobal na 169 dteachtaí gach ceithre bliana.

Limistéir riaracháinCuir in Eagar

Tá an Iorua roinnte ina 11 contaetha, Svalbard agus Jan Mayen. Tá na contaetha roinnt ina 356 bhardais. Tá stádas cathair oifigiúil ag 96 baile.

Contaetha na hIorua
Uimhir Contae Daonra[1] Achar[1]
03 Osló 693,494 454 km2
11 Rogaland 479,892 9,377 km2
15 Møre og Romsdal 265,238 14,356 km2
18 Nordland 241,235 38,155 km2
30 Viken 1,241,165 24,593 km2
34 Innlandet 371,385 52,072 km2
38 Vestfold og Telemark 419,396 17,466 km2
42 Agder 307,231 16,434 km2
46 Vestland 636,531 33,871 km2
50 Trøndelag 468,702 42,202 km2
54 Troms og Finnmark 243,311 74,830 km2

DéimeagrafaicCuir in Eagar

DaonraCuir in Eagar

Tá 5,367,580 duine ina gcónaí san Iorua ag tús 2020.[1]

TeangachaCuir in Eagar

Is iad an Ioruais agus Sáimis teangacha oifigiúla na hIorua.

Tá dhá chaighdeán ag an Ioruais, mar atá, an Nynorsk agus an Bokmål. Úsáideann formhór na ndaoine (thart ar 80-85%) an Bokmål.

CreideamhCuir in Eagar

Is í an Chríostaíocht Liútarach an reiligiún is mó san Iorua ó an Reifirméisean i 1536. Ní raibh cead ag Ioruaigh an eaglais stáit a fhágáil go dtí 1845 agus ni raibh cead ag creideamh neamh-Chríostaí a eagrú go dtí 1891. Tá an shochaí níos dí-eaglaisithe sa lá atá inniu ann. I 2012, chinn an Storting an tearma "eaglais stáit" a bhaint den bunreacht.[2]

TagairtíCuir in Eagar

  1. 1.0 1.1 1.2 SSB. "11342: Population and area (M) 2007-2020" (no). Dáta rochtana: 2020-09-18.
  2. TV2: Her vedtar Stortinget å avvikle statskirken, 2012 Accessdate=2020-09-18