Osclóidh seo an príomhroghchlár

An Rúis

tír i dtuaisceart na hEorpa is i dtuaisceart na hÁise
Российская Федерация
Rossiyskaya Federatsiya
Cónaidhm na Rúise
Bratach na Rúise Armas na Rúise
Bratach Armas
Mana: {{{mana_náisiúnta}}}
Amhrán náisiúnta: Государственный гимн Российской Федерации

Gosudarstvennyy gimn Rossiyskoy Federatsii

Suíomh na Rúise
Príomhchathair Moscó
55°45′ Thuaidh 37°37′ Thiar
An chathair is mó Moscó
Teangacha oifigiúla Rúisis
Rialtas Cónaidhm leath-uachtaránach
Vladímír Pútín
Dmitry Medvedev
Neamhspleáchas
Fógraíodh
Críochnaithe
Ón Aontas Sóivéadach
12 Meitheamh, 1990
26 Nollaig, 1991
Achar
 • San iomlán
 • Uisce (%)
 
17,098,242 (Gan Críméa) km2 (1ú) km² ()
0.5%
Daonra
 • Meas. ó 2005
 • Daonáireamh 2000
 • Dlús
 
142,800,000 ()
N/A
8/km² (178ú)
OTI (PCC)
 • San iomlán
 • An duine
Meas. ó 2009
$3.474 trillion (6ú) ()
$23,744 (53ú) (41ú)
Airgeadra Ruble (RUB)
Crios ama
 • Samhradh (CSL)
CET3 (UTC+2 to +12)
CEST (UTC+3 to +13)
Fearann Idirlín .рф, .ru, .su
Glaochód +7

Is tír leath-Eorpach, leath-Áiseach í an Rúis (ainm oifigiúil: Cónaidhm na Rúise). Is í an tír is mó ar domhan, le hachar 17,075,400 km², beagnach dhá oiread níos mó ná an chéad tír eile, is é sin, Ceanada. Is í an t-ochtú tír is mó maidir le daonra. Is é Moscó an phríomhchathair. Is í an Rúisis an teanga oifigiúil, siúd is go bhfuil an dúrud teangacha eile á labhairt ag na mionlaigh ar fud na tíre.

Bhí sí ar an tír cheannasach in Aontas na bPoblachtaí Sóivéideacha Sóisialacha (APSS) agus is iomaí duine sa Rúis a airíonn uaidh cumhacht na Rúise sna laethanta a bhí.

Clár ábhair

StairCuir in Eagar

Príomhalt: Stair na Rúise

DéimeagrafaicCuir in Eagar

TeangachaCuir in Eagar

Labhraítear 100 teanga difriúla. Is í an Rúisis an t-aon teanga oifigiúil ach tá 27 teanga mhionlach atá aitheanta. De réir an daonáirimh sa bhliain 2002, bhí 142.6 milliún duine ábalta Rúisis a labhairt de na 143.8 milliún duine ar fad sa Rúis (99.1%). Is í an Tatairis an dara teanga is mó le 5.5 milliún cainteoirí. Is í an Úcráinis an tríú teanga is mó agus 1.8 milliún cainteoirí aici. Tá an Rúisis ar cheann de sé theanga oifigiúla na Náisiún Aontaithe.

OideachasCuir in Eagar

Tá córas oideachais saor i gcóir gach duine mar chuid den bhunreacht. Ó 1990 tá córas 11 bhliain i réim. Sa bhliain 2004 chaith rialtas na Rúise 3.6% de GDP na tíre ar an oideachas.

ReiligiúnCuir in Eagar

 
An eaglais Stroganov in Nizhny Novgorod

Níl aon daonáireamh oifigiúil i gcóir reiligiúin ach tá na figiúirí seo bunaithe ar suirbhéanna. I Lúnasa ceap ARENA gur Críostaithe iad (Ceartchreidmhaigh, Caitlicigh agus Protastúnaigh araon) iad 46% den daonáireamh. Ceapann Levada go bhfuil 76% den daonra sa Rúis ina gCríostaithe. De réir POF tá 65% ina Chríostaithe agus de réir PRC 73.6%.

Baineann timpeall 95% de pharóistí Ceartcreidmheacha sá Rúis leis an Eaglais Cheartchreidmheach Rúiseach.

Is iad an Chríostaíocht Cheartchreidmheach, Ioslam, Giúdachas agus Búdachas na reiligiúin traidisiúnta sa tír.

Is é an tIoslam an dara reiligiún is mó sa Rúis. In iomlán tá 9,400,000 Moslamach sa Rúis (6.5%) i 2012 (níl an figiúr seo ró-chruinn mar ní chlúdaínn sé na Stáit Mhoslamacha traidisiúnta, .i. Chechnya agus Ingushetia. Seo hiad na stáit (a bhí clúdaithe sa suirbhé) le níos mó ná 10% Moslamach: Kabardino-Balkaria (49%),  Bashkortostan (38%), KarachayCherkessia (34%), Tatarstan (31%), Yamalia (13%), Orenburg Oblast (11%), Adygea (11%) agus Astrakhan Oblast (11%). Tá daonra Moslamach idir 1-2% sa chuid is mó de na stáit sa tSibéir.

CultúrCuir in Eagar

LitríochtCuir in Eagar

Príomhalt: Litríocht na Rúise

Is í litríocht na Rúise litríocht na Rúise féin agus a cuid deoraithe, agus litríocht Rúisise na dtíortha a bhain leis an Rúis nó leis an Aontas Sóivéadach.

SpórtCuir in Eagar

Beidh Corn an Domhain Sacair 2018 insan Rúis.

Caidreamh iasachtaCuir in Eagar

Sa bhliain 2009 bhí caidreamh ag an Rúis le 191 tíortha agus bhí ambasáidí i 144 tíortha.

GailearaíCuir in Eagar

TagairtíCuir in Eagar

Naisc sheachtrachaCuir in Eagar