Is tír in oirthuaisceart na hÁise í an tSeapáin (Nippon/Nihon; 日 (grian); 本 (fréamh ach bunús); 国 (tír), go litriúil bunús na gréine). Tá sí suite idir an tAigéan Ciúin agus Muir na Seapáine.

Infotaula de geografia políticaAn tSeapáin
日本 (ja) Edit the value on Wikidata
Flag of Japan (en) Imperial Seal of Japan (en)
Flag of Japan (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata Imperial Seal of Japan (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Cathair

Aintiún Kimi ga Yo Edit the value on Wikidata

Mana «Endless discovery» Edit the value on Wikidata
Leasainm Страна Восходящего Солнца, Terra del sol naixent, The Land of the Rising Sun agus ארץ השמש העולה Edit the value on Wikidata
Suíomh
Japan on the globe (de-facto) (Japan centered).svg Edit the value on Wikidata
 35°N 136°E / 35°N 136°E / 35; 136

Príomhchathair Tóiceo Edit the value on Wikidata
Daonra
Iomlán 126,785,797 (2017) Edit the value on Wikidata
Teanga, nó leagan teanga An tSeapáinis (De facto) Edit the value on Wikidata
Tíreolaíocht
Cuid de East Asia (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Achar dromchla 377,972.28 km² Edit the value on Wikidata
Suite i nó in aice le limistéar uisce Muir na Seapáine, An tAigéan Ciúin, Muir Ocatsc, East China Sea (en) Aistrigh agus Philippine Sea (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Pointe is airde Sliabh Fuji (3,777.24 m) Edit the value on Wikidata
Pointe is ísle Hachirōgata (en) Aistrigh (-4 m) Edit the value on Wikidata
Ar theorainn le
Sonraí stairiúla
Leanann sé/sí Empire of Japan (en) Aistrigh agus Second Shō Dynasty (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Cruthú Bealtaine 3, 1947
Feabhra 11, 660 "BCE":  (Japanese Imperial year (en) Aistrigh)
Eachtra barrthábhachtach
Saoire phoiblí
Eagraíocht pholaitiúil
Córas rialtais monarcacht bhunreachtúil Edit the value on Wikidata
Comhlacht feidhmiúcháin Government of Japan (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Comhlacht reachtach National Diet (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
• Emperor of Japan (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata Naruhito (Bealtaine 1, 2019) Edit the value on Wikidata
• Prime Minister of Japan (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata Yoshihide Suga (en) Aistrigh (Meán Fómhair 16, 2020) Edit the value on Wikidata
Údarás breithiúnach is airde Supreme Court of Japan (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Eacnamaíocht
OTI ainmniúil

4,872,136,945,507.6 $ (2017) Edit the value on Wikidata

)
OTI ainmniúil in aghaidh an duine 38,430 $ (2017) Edit the value on Wikidata
Airgeadra Japanese yen (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Aitheantóir tuairisciúil
Lonnaithe i gcrios ama
Fearann Idirlín barrleibhéil .jp (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Glaochód +81 Edit the value on Wikidata
Uimhir theileafóin éigeandála 119 (en) Aistrigh, 110 (en) Aistrigh agus 118 (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Eile

Láithreán gréasáin japan.go.jp… Edit the value on Wikidata

TíreolaíochtCuir in Eagar

Oileánra atá sa tSeapáin. Tá timpeall ar 6,800 oileán ann ar fad, ach is iad Kyūshū (九州), Shikoku (四国), Honshu (本州, an t-oileán is mó), agus Hokkaidō (北海道) na cinn is tábhachtaí. Tá sléibhte arda sa chuid is mó de na hoileáin, agus bolcánachas áirithe ann chomh maith. Is bolcán é Sliabh Fuji freisin, arb é an sliabh is airde sna hoileáin.

Tá beagnach 128 milliún duine ina gcónaí sa tSeapáin, agus mar sin, tá sí ar an deichiú tír is mó daonra. Is é réigiún Thóiceo an mórcheantar uirbeach is mó ar.

StairCuir in Eagar

Tugann fianaise na seandálaíochta le fios go raibh áitreabh daonna sa tSeapáin chomh luath leis an ré Phailéiliteach Uachtarach, is é sin, tríú trian na ré Pailéilití, 40,000-10,000 bliain ó shin.

Rinneadh an chéad tagairt liteartha don tSeapáin sa chéad aois AD i dtéacsanna stairiúla ón tSín.

1800idíCuir in Eagar

Bhí tréimhsí na hoscailteachta agus tréimhsí na scoilteachta ag teacht sna sála ag a chéile ansin.

An Dara Cogadh DomhandaCuir in Eagar

D'fhógair an tImpire Hirohito gur ghlac an tSeapáin an fógra Potsdam ar an 15 Lúnasa 1945 (an craoladh "Jewel Voice")[1]. Mar sin, ghéill an tSeapáin agus chuir an craoladh seo críoch leis an gcogaíocht.

Ar an 2 Meán Fómhair 1945, shínigh an tSeapáin géilleadh gan chomha ar bord na loinge USS Missouri ag cur deireadh leis an Dara Cogadh Domhanda.

Borradh iarchogaidhCuir in Eagar

Ó glacadh le Bunreacht na Bliana 1947, tá córas polaitiúil na tíre bunaithe ar impireacht bhunreachtúil. Is é sin, is é an tImpire atá ag rialú na tíre go hoifigiúil, ach is ag an bParlaimint, an kokkai, atá an fhíorchumhacht. Mar sin, is tír dhaonlathach pharlaiminteach í an tSeapáin go praiticiúil.

DéimeagrafaicCuir in Eagar

Is í an tSeapáinis teanga oifigiúil na tíre, agus labhraíonn formhór mór na Seapánach leaganacha éagsúla den teanga seo. Thairis sin, áfach, tá na teangacha in Oileáin Ryukyu i nDeisceart na Seapáine chomh difriúil is go bhfuil sé ciallmhar glacadh leo mar theangacha gaolmhara, seachas mar chanúintí. Thairis sin, tá iarsmaí áirithe den teanga Ainu fágtha i dTuaisceart na Seapáine: teanga í sin nach bhfuil gaol ar bith aici leis an tSeapáinis ach oiread le haon teanga eile. Saothraítear í mar chaitheamh aimsire cultúrtha, cosúil leis an dóigh a mbíonn Gaeilgeoirí ag iarraidh Gaeilge a labhairt agus a chur chun cinn i gcathracha móra na hÉireann, ach dealraíonn sé nach bhfuil cainteoirí dúchais ar bith ann inniu.

Is iad na Seapánaigh an dream eitneach is mó atá ann, cé go bhfuil Cóiréigh agus Sínigh ina gcónaí sa tír chomh maith. Le fírinne, is iad na Burakumin an mionlach is tábhachtaí sa tSeapáin. Ní mionlach eitneach iad, áfach, ach aicme ar leith. I ré fheodach na Seapáine, bhí na Burakumin (部落民) ag plé le ceirdeanna a raibh neamhghlaine dheasghnách nó bás ag baint leo, is é sin, ag búistéireacht, ag súdaireacht, ag adhlacadh daoine marbha nó ag cur daoine daortha chun báis. Chuaigh an neamhghlaine dheasghnách greamaithe sna daoine seo, agus iad ag cur fúthu i ngeiteonna dá gcuid féin ionas go bhféadfadh na Seapánaigh eile iad a sheachaint. Níor tháinig maolú ar an leithcheal seo ach le déanaí, agus inniu féin is iomaí Seapánach nach gceadódh dá mhac nó dá iníon duine de na Burakumin a phósadh.


Cathracha sa tSeapáin
  Cathair Maoracht Daonra     Cathair Maoracht Daonra
1 Tóiceo Tóiceo 8,949,447  
Sapporo
 
Kyoto
8 Fukuoka Fukuoka 1,463,826
2 Yokohama Kanagawa 3,689,603 9 Kawasaki Kanagawa 1,425,678
3 Ósaca Ósaca 2,666,371 10 Saitama Saitama 1,222,910
4 Nagoya Aichi 2,263,907 11 Hiroshima Hiroshima 1,174,209
5 Sapporo Hokkaido 1,914,434 12 Sendai Miyagi 1,045,903
6 Kobe Hyōgo 1,544,873 13 Kitakyushu Fukuoka 977,288
7 Kyoto Kyoto 1,474,473 14 Chiba Chiba 962,130
Tagairtí: Daonáireamh 2010

Limistéir Riaracháin na SeapáineCuir in Eagar

Limistéir Riaracháin na Seapáine
Réigiún na Seapáine
Maoracht na Seapáine
Cathracha Sainithe na Seapáine
Croí-Cathracha na Seapáine
Cathracha Speisialta na Seapáine
Cathracha na Seapáine
Bailte na Seapáine
Sráidbhailte na Seapáine

Is iad na 47 Maoracht an céad leibhéal sna limistéar riaracháin sa tSeapáin. Is Méara tofa díreach ag an bpobal é an príomhfheidhmeannach i ngach Maoracht. Bíonn na dlíthe agus buiséid aontaithe i dtionól aon seomra reachtaigh.

Tá gach maoracht foroinnte ina gCathracha agus Ceantair. Bhíonn na Ceantair foroinnte i mbailte agus sráidbhailte.

SráidbhailteCuir in Eagar

Tá an sráidbhaile níos mó ná an lonnaíocht féin toisc gur fo-roinn den cheantar faoin tuath (郡 gun) é. De bharr comhnascadh, tá an méid sráidbhailte sa Seapáin ag dul i laghad.

Tá leagan amach na Limistéir Riaracháin ag dul tríd athbhreithniú le cathracha, bailte agus sráidbhailte á cónascadh le chéile. Tá sé mar sprioc ná an méid limistéar fo-maoracht a ísliú agus costais riaracháin a ísliú dá bharr.

 
an tSeapáin roinnte i Réigiún

RéigiúnCuir in Eagar

Tá an tSeapáin roinnte i Réigiún; ní limistéir riaracháin oifigiúil iad ach tá siad in úsáid go traidisiúnta chun an tSeapáin a roinnt. Tá ocht réigiún ann sa tSeapáin.

EolasCuir in Eagar

TagairtíCuir in Eagar

  1. Wikipedia. "Jewel_Voice_Broadcast". Dáta rochtana: 12 Lúnasa 2018.