An Cholóim

Tír i Meiriceá Theas
República de Colombia
Bratach An Cholóime Armas An Cholóime
Bratach Armas
Mana: Libertad y Orden
Amhrán náisiúnta: ¡Oh, Gloria Inmarcesible!
Suíomh An Cholóime
Príomhchathair Bogotá
4°39′ Thuaidh 74°3′ Thoir
An chathair is mó Bogotá
Teangacha oifigiúla Spáinnis
Rialtas Poblacht
Juan Manuel Santos
Angelino Garzón
Neamhspleáchas
-
-
Achar
 • San iomlán
 • Uisce (%)
 
1,141,748 km² (26ú)
8.8
Daonra
 • Meas. ó 2017
 • Daonáireamh 2005
 • Dlús
 
49,210,124 (126ú)
42,090,502
40.7/km² (161ú)
OTI (PCC)
 • San iomlán
 • An duine
Meas. ó 2005
US$ 337.286 billiún (29ú)
US$ 7,565 (81ú)
Airgeadra Peso (COP)
Crios ama
 • Samhradh (CSL)
-5 (UTC)
(UTC)
Fearann Idirlín .co
Glaochód +57

Is tír i Meiriceá Theas í An Cholóim, le cóstaí ar an Aigéan Ciúin is ar an Aigéan Atlantach.

Tá teorainneacha aici le Veiniséala, leis an mBrasaíl, le Peiriú, le Eacuadór agus le Panama. Is í Bogotá an phríomhchathair. Tá 49 milliún duine ina gcónaí ann.

StairCuir in Eagar

Bhí cogadh cathartha ar siúl sa Cholóim idir an eite dheis agus na reibiliúnaigh, ar a nglaotar FARC (Fuerzas Armadas Revolucionarias de Colombia nó Fórsaí Armtha Réabhlóideacha na Colóime). Le breis is 50 bliain bhí FARC i mbun eachtraí foréigin sa tír agus d'fhág an chogaíocht ansin breis is 250,000 duine marbh[1].

Bhí an eite dheis ar thaobh an rialtais agus na reibiliúnaigh ar an eite chlé. Thacaigh rialtas SAM leis an eite dheis, i gcogadh i gcoinne na ndrugaí.

2002-2010Cuir in Eagar

Nuair a toghadh Alvaro Uribe i réim i 2002, bhí an tír ar tí titim as a chéile[2]. Bhí greim docht ag na treallchogaithe FARC ar chuid den tír agus bhí siad díreach tar éis ceann dá n-éachtaí ba mhó a bhaint amach: fuadach Ingrid Betancourt, duine de na hiarrthóirí sa toghchán uachtaránach a bhuaigh Uribe.

Le cúnamh Meiriceánach faoin bPlean Colómach, thug Uribe faoin FARC, go díreach dá mba chrosáid phearsanta í, rud nach ionadh é toisc gur mharaigh an FARC a athair tar éis gur theip ar fhuadach i 1983.

2010Cuir in Eagar

I mí na Bealtaine 2010, críochnóidh Alvaro Uribe a dhara téarma mar uachtarán na Colóime. Toghadh Juan Manuel Santos ina uachtarán na Colóime don chéad uair ar 7 Lúnasa 2010. Bhí polasaí níos séimhe ag teastáil ó mhuintir na tíre ag an am sin, rud a thóg an FARC isteach sa phróiseas polaitiúil.

2016Cuir in Eagar

Fógraíodh sos comhraic ina measc siúd a bhí i mbun cogaíochta sa bhliain 2016.

Bronnadh Duais Nobel na Síochána na bliana 2016 ar Uachtarán na Colóime Juan Manuel Santos dá iarrachtaí siúd an tsíocháin a chothú.

2 D.F. 2016: Vótáil móramh de phobal na tíre in aghaidh an chomhaontaithe síochána a bhí socraithe idir rialtas na tíre sin agus reibiliúnaigh an FARC[3]. Móramh beag a bhí i gceist.

IRACuir in Eagar

Bhí triúr Éireannach a bhfuil ceangal acu leis an IRA ciontaithe i gcúirt sa Cholóim as tacú leis an FARC. Thréig siad an tír. Tugtar Triúr na Colóime orthu in Éirinn.

RannaCuir in Eagar

Tá an Cholóim roinnte i 32 Ranna agus Dúiche Príomhchathrach atá mar aon le roinn, cé go bhfuil Bogotá mar phríomhchathair roinne Cundinamarca.

Tá na Ranna roinnte ina dhiaidh sin i mbardais, agus ina dhiaidh sin i corregimientos in áiteanna faoin tuath, agus comunas i gceirtleáin uirbeach. Tá rialtas áitiúil ag gach roinn le gobharnóir agus tionól, a toghfar gach ceithre bliana. Tá méara agus comhairle ag gach bardas freisin agus toghcháin áitiúil don bhord riaracháin áitiúil i ngach corregimientos agus comunas.

Chomh maith leis an bpríomhchathair, tá stádas áirithe ag ceithre dúiche eile, de bharr gnéithe sainiúil áirithe; sé sin Barranquilla, Cartagena, Santa Marta agus Buenaventura.

 
Na 32 Roinn (Departamentos) maille leis an gCeantar Feidearálach (Distrito Federal) sa Cholóim
Roinn Príomchathair
1   Amazonas Leticia
2   Antioquia Medellín
3   Arauca Arauca
4   Atlántico Barranquilla
5   Bolívar Cartagena
6   Boyacá Tunja
7   Caldas Manizales
8   Caquetá Florencia
9   Casanare Yopal
10   Cauca Popayán
11   Cesar Valledupar
12   Chocó Quibdó
13   Córdoba Montería
14   Cundinamarca Bogotá
15   Guainía Inírida
16   Guaviare San José del Guaviare
17   Huila Neiva
Roinn Príomchathair
18   La Guajira Riohacha
19   Magdalena Santa Marta
20   Meta Villavicencio
21   Nariño Pasto
22   Norte de Santander Cúcuta
23   Putumayo Mocoa
24   Quindío Armenia
25   Risaralda Pereira
26   San Andrés, Providencia
agus Santa Catalina
San Andrés
27   Santander Bucaramanga
28   Sucre Sincelejo
29   Tolima Ibagué
30   Valle del Cauca Cali
31   Vaupés Mitú
32   Vichada Puerto Carreño
33   Bogotá Bogotá



Cathracha agus BailteCuir in Eagar

Is tír uirbithe í an Cholóim; tá 77.1% den daonra sa bhliain 2018 ina chónaí i limistéar uirbithe. Is iad Bogotá (7,387,400), Medellín, (2,382,399) agus Cali, (2,172,527) na cathracha is mó agus is tábhachtach sa tír.[4]


Cathracha is mó sa Cholóim

 
Bogotá
 
Medellín
 
Cali

Cathair Roinn Daonra Cathair Roinn Daonra

 
Barranquilla
 
Cartagena
 
Cúcuta

1   Bogotá Cundinamarca 7,715,778   11   Villavicencio Meta 531,275
2   Medellín Antioquia 2,490,164   12   Ibagué Tolima 501,991
3   Cali Valle del Cauca 2,205,680   13   Santa Marta Magdalena 484,025
4   Barranquilla Atlántico 1,273,646   14   Valledupar Cesar 468,165
5   Cartagena de Indias Bolívar 914,552   15   Manizales Caldas 420,933
6   Cúcuta Norte de Santander 777,106   16   Pereira Risaralda 399,283
7   Soledad Atlántico 664,141   17   Montería Córdoba 395,184
8   Bucaramanga Santander 597,316   18   Neiva Huila 340,512
9   Soacha Cundinamarca 567,546   19   Pasto Nariño 305,360
10   Bello Antioquia 536,427   20   Armenia Quindío 297,052
2020 - DANE

TagairtíCuir in Eagar

  1. Nuacht RTÉ
  2. Cruachás na Colóime, Irish TImes, 16 Meitheamh 2009
  3. Nuacht RTÉ
  4. dane gov.co. "Censo 2018". Dáta rochtana: 2020.


Tíortha Mheiriceá Theas
Airgintín, an | Bholaiv, an | Bhrasaíl, an | Cholóim, an | Eacuadór | Ghuáin, an | Paragua | Peiriú | tSile, an | Suranam | Uragua | Veiniséala