Is é an euro[1] an t-airgeadra i gcás mórchuid de mhuintir na hEorpa[2] (siombail: ; cód ISO 4217 EUR).[3][4]

Bosca Sonraí AirgeadEuro
Euro coins and banknotes.jpg
Cuir in eagar ar Wikidata
Críocha infheidhme
An Ostair (Eanáir 1, 2002 - )
An Bheilg (Eanáir 1, 2002 - )
An Chipir (Eanáir 1, 2008 - )
an Ísiltír (Eanáir 1, 2002 - )
An Eastóin (Eanáir 1, 2011 - )
An Fhionlainn (Eanáir 1, 2002 - )
An Fhrainc (Eanáir 1, 2002 - )
An Ghearmáin (Eanáir 1, 2002 - )
An Ghréig (Eanáir 1, 2002 - )
Éire (Eanáir 1, 2002 - )
An Iodáil (Eanáir 1, 2002 - )
An Laitvia (Eanáir 1, 2014 - )
An Liotuáin (Eanáir 1, 2015 - )
Lucsamburg (Eanáir 1, 2002 - )
Málta (Eanáir 1, 2008 - )
Monacó (Eanáir 1, 2002 - )
An Phortaingéil (Eanáir 1, 2002 - )
San Mairíne (Eanáir 1, 2002 - )
An tSlóvaic (Eanáir 1, 2009 - )
An tSlóivéin (Eanáir 1, 2007 - )
An Spáinn (Eanáir 1, 2002 - )
Cathair na Vatacáine (Eanáir 1, 2002 - )
Andóra (Aibreán 1, 2012 - ) Cuir in eagar ar Wikidata
Tréithe
Cód ISO 4217 EUR
Giorrúchán nó siombail
Banc ceannais Banc Ceannais Eorpach
Ráta malairte
1.95583 Bosnia and Herzegovina convertible mark (en) Aistrigh ()
655.957 franc CFA na hAfraice Láir ()
655.957 franc CFA Iarthar na hAfraice ()
491.96775 Comorian franc (en) Aistrigh ()
7.46038 krone na Danmhairge ()
24.5 São Tomé and Príncipe dobra (en) Aistrigh ()
1.95583 Bulgarian lev (en) Aistrigh ()
1.017 dollair na Stát Aontaithe (Lúnasa 5, 2022)
1.12565 dollair na Stát Aontaithe (Feabhra 13, 2016)
1.0859 dollair na Stát Aontaithe (Nollaig 31, 2015)
1.2101 dollair na Stát Aontaithe (Nollaig 31, 2014)
1.3779 dollair na Stát Aontaithe (Nollaig 31, 2013)
1 Aonad Airgeadra Eorpach ()
0.87165 puint steirling (Márta 6, 2020)
1.1901 dollair na Stát Aontaithe (Samhain 23, 2020) Cuir in eagar ar Wikidata
Croineolaíocht

Eanáir 1, 2002 agus Eanáir 1, 1999- 

Tuilleadh eolais
ID wurvoc.org euro
Siombail don euro

Baintear feidhm as an euro i naoi bhallstát déag den Aontas Eorpach (AE): an Bheilg, an Chipir, An Eastóin, Poblacht na hÉireann, an Fhionlainn, an Fhrainc, an Ghearmáin, an Ghréig, an Iodáil, an Ísiltír, An Laitvia, An Liotuáin, Lucsamburg, Málta, an Ostair, an Phortaingéil, an tSlóivéin, an tSlóvaic, agus an Spáinn. Tugtar limistéar an euro ar an ngrúpa seo.

Tháinig an euro de thoradh an athchóiriú airgeadais ba thábhachtaí san Eoraip ón Impireacht Rómhánach i leith. Cé gur féidir an euro a mheas mar áis chun an Cómhargadh Eorpach a aontú trí shaorthrádáil idir na ballstáit a éascú, shíl lucht a bheartaithe go mbeadh dlúthbhaint aige le comhaontú polaitiúil na hEorpa.

Riar an euroCuir in Eagar

Is iad na forais a riarann an euro an Córas Eorpach Banc Ceannais (CEBC) a riarann an euro, agus príomhoifig aige in Frankfurt am Main sa Ghearmáin, agus bainc cheannais na mballstát mar chuid den Eorachóras. An CEBC amháin a shocraíonn an beartas airgeadais. Tá an tEorachóras freagrach as bualadh, clóbhualadh agus dáileadh an euro agus riar na gcóras íoctha san eorailimistéar.

Chuir Conradh Maastricht na bliana 2002 iachall ar fhormhór na mballstát an euro a úsáid dá gcomhlíonfaí roinnt coinníollacha airgeadais agus buiséid, cé nach ndearna na ballstáit uile amhlaidh.

DearadhCuir in Eagar

Tá céad ceint san euro. Tá dhá thaobh ar na boinn: taobh coiteann a thaispeánann léarscáil agus luach an bhoinn forshuite uirthi, agus taobh náisiúnta a thaispeánann íomhá a bhaineann le tír ar leith. Is féidir bonn euro de chuid ballstáit ar bith a úsáid in aon bhallstát eile.

 
Banc Ceannais Eorpach

Tá íomhá choiteann ar gach taobh de na nótaí: tá a dhath féin ar gach nóta, agus tréimhse áirithe d'ailtireacht na hEorpa á léiriú ann. Bíonn fuinneoga nó geataí ar aghaidh an nótaí agus droichid ar a chúl.

RátaíCuir in Eagar

Shocraigh Comhairle an Aontais Eorpaigh na bunrátaí malairte de réir molaidh a thug an Coimisiún Eorpach i bhfianaise rátaí margaidh ar 31 Nollaig 1998. Socraíodh gurbh ionann aon Ionad Eorpach Airgeadra (ECU4) amháin agus euro amháin. Níorbh airgeadra é an ECU féin ach ionad cuntasóireachta de chuid an AE agus é bunaithe ar airgeadraí na mballstát. Níorbh fhéidir an socrú a dhéanamh níos luaithe toisc go raibh an IEA taobh le ráta malairte deiridh na n-airgeadraí neamh-euro (go háirithe an punt steirling) an lá sin.

 
Airgead saor in aisce ː beartas um éascú cainníochtúil ó 2015 ar aghaidh

Malartaíodh nótaí agus boinn na sean-airgeadraí ar an euro ar feadh timpeall dhá mhí go dtí 28 Feabhra 2002. An dáta a stad na hairgeadraí úd de bheith ina n-airgead dlíthairgthe bhí sé de réir na mballstát féin. Ó tugadh an euro isteach tá sé ar an airgeadra cúlchiste is coitianta ar domhan cé is moite den dollar Meiriceánach.

BuntáistíCuir in Eagar

Síleadh riamh gurb é an buntáiste is mó a bhainfeadh le hairgeadra aontaithe fáil réidh le costas malartaithe, rud a ligfeadh do lucht gnó tráchtáil a dhéanamh a bhí neamhthairbheach roimhe sin.

Bhíothas ag súil freisin go mbeadh margaí airgeadais i bhfad níos leachtaí ná mar a bhí. Thaispeáin iarsmaí éigin de ghábh airgeadais na bliana 2008, áfach, go bhféadfadh deacrachtaí ballstát amháin drochrian a fhágáil ar an gcóras uile, go háirithe i gcás na Gréige.

StairCuir in Eagar

Ar 1 Eanáir 1999, seoladh an euro mar 'aonad cuntais' na hEorpa, in úsáid ar pháipéar in go leor oibríochtaí airgeadais. Ach nach raibh sé fós ar fáil in airgead tirim (nótaí bainc). Ar 4 Eanáir 1999, tháinig an euro ar mhalartáin airgeadais na hEorpa an chéad uair, mar airgeadra fíorúil, cé nach raibh sé ann go fóill i bhfoirm nithiúil. Tharla sé sin in Eanáir 2002.

Rátaí malairteCuir in Eagar

 
Eurozone 2015

Socraíodh rátaí malairte na n-airgeadraí náisiúnta leis an euro i dtíortha limistéar an euro ar an 31 Nollaig 1998.

Is ionann euro amháin agus:

Lasmuigh den AECuir in Eagar

Úsáidtear an euro chun fiacha a íoc i dtíortha Eorpacha lasmuigh den AE, leithéidí Mhontainéagró agus na Cosaive.

An Franc na Fraince a bhí in úsáid i Monacó roimh theacht an euro, agus an lira a bhí á úsáid i San Mairíne agus i gCathair na Vatacáine agus i Andóra. As an euro a bhaintear feidhm sna tíortha úd anois, agus cead acu boinn euro dá gcuid féin a bhualadh, cé nach ballstáit den Aontas Eorpach iad.

Naisc sheachtrachaCuir in Eagar

TagairtíCuir in Eagar

  1. ""euro"". téarma.ie. Dáta rochtana: 2020-06-21.
  2. https://europa.eu/european-union/about-eu/history_ga
  3. I nGaeilge úsáidtear an leagan "euro" san uatha agus san iolra, agus fuaimnítear é mar a dhéantar i mBéarla. Sna 1990idí, bhi an leagan "eoró" ann freisin. Mhol an Roinn Aistriúcháin an Choimisiúin Eorpaigh leaganacha "nádúrtha" a úsáid sna 1990idí, agus i nGaeilge is é "eoró" an leagan nádúrtha is coitianta (eorónna san iolra), agus bhí "ceint" sna foclóirí ó thús na seascaidí ar a laghad. Ní bhainnean úsáid as sa chaint, áfach, agus úsáideann Rialtas na hÉireann "euro" agus "cent" i nGaeilge.
  4. - "Euro or eora? Cent or ceint? The new currency and Ireland" (First published in Irish in An Aimsir Óg 2001, vol 2. Baile Átha Cliath: Coiscéim. ISSN 1393-9351) Access date: 2008-02-28