Is galar ainsealach néareolaíoch é an titimeas (seantéarma eile i nGaeilge: an tinneas beannaithe, i mBéarla epilepsy sa tSean-Ghréigis ἐπίληψις "an t-ionsaí"), nó taom neamhbhuan, bainteach le suaitheadh nearnhbhuan comhfheasa.[1] Tosaíonn sé le díluchtuithe comhuaineacha grúpaí néarón san inchinn, agus tarlaíonn foirrneacha éagsúla de shuaitheadh.

Teimpléad:WD Bosca Sonraí GalarTitimeas
cuir in eagar
Cineál encephalopathy (en) Aistrigh agus galar (duine aonair) Edit the value on Wikidata
Speisialtacht leighis néareolaíocht agus epileptology (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Cóireáil chliniciúil
 Cógais
acetazolamide (en) Aistrigh, primidone (en) Aistrigh, zonisamide (en) Aistrigh, diazepam (en) Aistrigh, fosphenytoin (en) Aistrigh, carbamazepin (en) Aistrigh, ezogabine (en) Aistrigh, clonazepam (en) Aistrigh, perampanel (en) Aistrigh, ethosuximide (en) Aistrigh, felbamate (en) Aistrigh, oxcarbazepine (en) Aistrigh, clobazam (en) Aistrigh, gabapentin (en) Aistrigh, lamotrigine (en) Aistrigh, lacosamide (en) Aistrigh, brivaracetam (en) Aistrigh, vigabatrin (en) Aistrigh, topiramate (en) Aistrigh, phenytoin (en) Aistrigh, (S)-etiracetam (en) Aistrigh, phenobarbital (en) Aistrigh, pregabalin (en) Aistrigh, brivaracetam (en) Aistrigh, carbamazepin (en) Aistrigh, pheneturide (en) Aistrigh, topiramate (en) Aistrigh, methsuximide (en) Aistrigh, mephobarbital (en) Aistrigh, vigabatrin (en) Aistrigh, ethotoin (en) Aistrigh agus felbamate (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Pataigineas
Cúis ghéiniteach PTPRD (en) Aistrigh, PLA2G4A (en) Aistrigh, CHRM3 (en) Aistrigh, MAST4 (en) Aistrigh, PCDH19 (en) Aistrigh agus GABRG2 (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
De bharr asphyxia neonatorum (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Éifeacht Postictal twilight state (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Aicmiú
ICD-10 G40.9, G40.909 agus G40 Edit the value on Wikidata
ICD-9 345.9, 345.91, 345, 345.90, 345.8 agus 345.80 Edit the value on Wikidata
CIAP N88 Edit the value on Wikidata
Acmhainní seachtracha
DiseasesDB 4366 Edit the value on Wikidata
MedlinePlus 000694 Edit the value on Wikidata
eMedicine 1184846 Edit the value on Wikidata
MeSH D004827 Edit the value on Wikidata
Orphanet 101998 Edit the value on Wikidata
UMLS CUI C0014544, C0014544 agus C0236018 Edit the value on Wikidata
DOID DOID:1826 Edit the value on Wikidata

Má tharlaíonn díluchtú tobann, d’fhéadfadh go dtarlódh cailliúint comhfheasa, fadhbanna iompraíochta nó gluaiseachtaí ainneonacha (.i. taom titimis).

Cineálacha titimisCuir in Eagar

Tá dhá priomhchineál titimis ann: an titimeas ginearálaithe agus an titimeas fócasach.

Roinntear an dá chineál i bhfóchineálacha éagsúla de réir cúis (cúis ar eolais nó cúis anaithnid), cumraíocht na dtaomanna (taomanna tónacha clónacha, taomanna mioclónacha, taomanna neamhláithreachta, is araile), aois na ndaoine (roinnt cineálacha speisialta san óige) agus suíomh san inchinn (i maotháin na hinchinne).

  • Sa grand mal cailleann duine a chomhfhios agus bíonn trithí ginearálta aige.
  • Sa petit mal tarlaíonn tréimhsí gearra ina gcailleann duine a chomhfhios, stadann sé a bhfuil ar siúl aige, agus tagann dreach iontais aiI.
  • I dtitimeas Jackson, tarlaíonn gluaisní ainneonacha i gcuid éigin den cholainn, cosúil le géag.
  • I dtitimeas an mhaotháin uisinnigh, faigheann duine mothúcháin neamhbhuana bolaidh agus baineann smeachadh as a liopaí.
 
Fritrithíochaí

EipidéimeolaíochtCuir in Eagar

Is coitianta an galar é an titimeas. Ceaptar go gcuireann an titimeas isteach ar dhuine amháin as 10, aon uair amháin ar a laghad i gcaitheamh a saolta ar fud an domhain. Ach tagann titimeas ar thart ar leanbh amháin as 200, ar bhonn rialta. sa Ríocht Aontaithe.

DiagnóisCuir in Eagar

Is é an ceistiú ar an othar (an anaimnéis) an modh diagnóise is tábhachtaí. Ach tá modhanna eile ann, mar shampla an leictreinceifealagrafaíocht (EEG) agus modhanna raideolaíochta, go háirithe an íomháú athshondais mhaighnéadaigh (MRI).

Den chuid is mó, ní féidir an chúis a aimsiú, ach is eol go dtarlaíonn taomanna uaireanta i ndiaidh gortuithe don inchinn (mar shampla, i gcás ailse nó tráma) nó suaití meitibileachta (mar shampla, i ndiaibéiteas nó cliseadh na nduán). Úsáidtear an leictreinseifleagram chun an riocht seo a dhiagnóisiú.

TeiripeCuir in Eagar

Is é sprioc na teiripe ná taomanna a chosc. Tugtar cógais mar shampla Carbamazepine, aigéad Valpróach (Valproic acid), Phenytoine, Lamotrigine, Levetiracetam, Gabapentin, agus araile.

Is féidir obráid titimeach a dhéanamh ag cineálacha fócasacha éagsúla titimis.

Lá Idirnáisiúnta an TitimisCuir in Eagar

Ceiliúrtar Lá Idirnáisiúnta an Titimis ar an dara Luain de Feabhra.

Ceiliúrtar "Lá Corcra" ar an 26 Márta, nó Lá Feasachta ar an Titimeas.

Tugann na laethanta seo deis do dhaoine a bhfuil titimeas orthu, agus dá muintir, labhairt faoin bhfadhb shláinte sin, agus stiogma a bhaineann léi a bhriseadh, agus an pobal i gcoitinne a chur ar an eolas.[2]

Daoine cáiliúla a d'fhulaing ó thitimeasCuir in Eagar

Alastar Mór, Iúil Caesar, Napoleon, Gustave Flaubert, Fyodor Dostoyevsky, Agatha Christie, Molière, Leonardo da Vinci, Michelangelo, Vincent van Gogh, Georg Friedrich Händel, Paganini, Alfred Nobel, Pápa Pius IX, agus araile.

Féach freisinCuir in Eagar

TagairtíCuir in Eagar

  1. Hussey, Matt - Fréamh an Eolais (Coiscéím 2011)
  2. Scoil Dlí, COBAC (2021). "Lá Idirnáisiúnta an Titimis" (ga). www.facebook.com. Dáta rochtana: 2021-01-25.