Osclóidh seo an príomhroghchlár

Baineann an t-alt seo le miotaseolaíocht na nGael.

Bhí miotais dá gcuid féin ag na sean-Ghaeil, agus tá roinnt mhaith eolais againn faoi. Bhí éagsúlacht sna déithe agus na creidimh eile ar fud na hEorpa in airde réim na gCeilteach, ach bhí aitheantas leathan ag déithe áirithe, m.sh, Lugh, Manannán mac Lir. Bhí déithe eile a raibh baint níos láidre acu le áit áirithe, m.sh, Crom Dubh in Éirinn.

Scéalaíochtaí agus CatagóiríCuir in Eagar

Is féidir an cineál de chuid is mó de seanscéalta Gaelacha a aithint lena chéad fhocal, mar a leanas:

  • aided (anbhás) – bás tréan de dhuine nó ainmhí
  • aisling – fís a chodladh
  • aithed (éalú leannán)
  • baile (buile) – fís, mire, mearchial
  • cath
  • compert (coimpeart, gin)
  • echtrae (eachtra)
  • immram (iomramh) – turas thar lear go dtí oileán miotasach
  • macgnímartha, macgnímrada (macghníomhartha)
  • orgain (argain, dúnmharú)
  • scéla (scéala)
  • táin
  • tochmarc (tochmharc, suirí)
  • togail (toghail, léirscrios)
  • tóraíocht

Ó thaobh roinnt téacsanna de, is deacair a rá cén cineál is ea iad, mar shampala acallam (agallamh).

Na Scéalta MiotaseolaíochtaCuir in Eagar

Sa chuid seo, cuimsítear scéalta faoi bhunús agus iar-dhéithe na nGael, agus an tagann an chuid is tábhachtaí den eolas ón Dindsenchas agus Leabhar Gabhála na hÉireann. Bréag-stair na hÉireann atá sa Leabhar Gabhála, a leagann síos sinsearacht na nÉireannach siar ó Maois. Déantar cur síos ar na gcogaí idir na Fir Bolg agus Tuatha Dé Danann sa Cath Maighe Tuireadh, agus tá an scéal cáiliúil Clann Lir mar pháirt den ghrúpa seo chomh maith.

CessairCuir in Eagar

Príomhalt: Ceasair

PartholónCuir in Eagar

Príomhalt: Parthalán

FomhóraighCuir in Eagar

Príomhalt: Fomhóraigh

NemedCuir in Eagar

Príomhalt: Neimheadh

Fir BolgCuir in Eagar

Príomhalt: Fir Bholg

Tuatha Dé DanannCuir in Eagar

Príomhalt: Tuatha Dé Danann

Míl EspáineCuir in Eagar

Príomhalt: Míl Espáine

An RúraíochtCuir in Eagar

Príomhalt: An Rúraíocht

Creidtear go bhfuil eachtraí na Rúraíochta suite timpeall tús ré na Críostaíochta, agus is i gCúige Uladh agus i gCúige Chonnacht atá na scéalta bunaithe. I measc na gcarachtar is mó atá ann ná Rí Uladh Conchúr Mac Neasa, agus an sár-laoch Cú Chulainn.

An FhiannaíochtCuir in Eagar

Príomhalt: An Fhiannaíocht

Scéalaíocht na RítheCuir in Eagar

TagairtíCuir in Eagar